Holenderski rząd przedstawił 9 października 2026 roku nowy plan wsparcia osób, które bez wynagrodzenia opiekują się chorymi, starszymi lub niesamodzielnymi bliskimi. Chodzi o około 5,5 miliona mieszkańców Holandii. Wśród zapowiedzianych działań są dodatkowe środki dla gmin, ułatwienia w łączeniu opieki z pracą i analiza możliwości wprowadzenia specjalnego urlopu. Większość zmian jest jednak dopiero przygotowywana.
Dokument przekazany parlamentowi przez minister Mirjam Sterk jest częścią programu Mantelzorgagenda 2027–2030. Ma poprawić sytuację osób określanych w Holandii jako mantelzorgers, czyli opiekunów nieformalnych. To między innymi ludzie pomagający rodzicom, partnerom, dzieciom lub znajomym ze względu na chorobę, niepełnosprawność czy ograniczoną samodzielność.
5,5 miliona opiekunów, niemal 3 miliony z dużym obciążeniem
Skala zjawiska jest znaczna. Według danych przytoczonych przez rząd około 5,5 miliona osób w Holandii pomaga swoim bliskim. Nie zawsze oznacza to codzienną opiekę medyczną. Często chodzi również o zakupy, transport, organizowanie wizyt lekarskich, załatwianie formalności czy prowadzenie gospodarstwa domowego.
Opublikowane 5 października badanie Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), czyli holenderskiego urzędu badań społecznych i kulturowych, wskazuje, że niemal 3 miliony opiekunów ma duże obowiązki opiekuńcze. Dotyczy to osób pomagających intensywnie, przez ponad osiem godzin tygodniowo, lub koordynujących opiekę nad bliskim.
Badacze zwracają uwagę, że takie obowiązki mogą wpływać na zdrowie, zatrudnienie i bezpieczeństwo finansowe. Szczególnie trudne jest jednoczesne organizowanie opieki, wykonywanie pracy zarobkowej i prowadzenie własnego życia rodzinnego.
25 milionów euro rocznie dla gmin od 2027 roku
Jednym z konkretnych elementów rządowego planu jest dodatkowe finansowanie wsparcia organizowanego przez samorządy. Od 2027 roku holenderskie gminy mają otrzymywać na ten cel łącznie 25 milionów euro rocznie w ramach porozumienia dotyczącego opieki nad osobami starszymi.
Pieniądze mają pomóc rozwijać lokalną ofertę wsparcia. Rząd wskazuje między innymi na respijtzorg, czyli opiekę wytchnieniową, polegającą na czasowym przejęciu obowiązków od osoby opiekującej się bliskim.
Może to oznaczać opiekę dzienną, krótkoterminowy pobyt osoby wymagającej wsparcia w odpowiedniej placówce albo pomoc innej osoby przez określony czas. Dzięki temu opiekun może odpocząć, pracować lub załatwić własne sprawy.
Rząd zapowiedział również utworzenie zespołu wspierającego gminy w rozwijaniu takich usług. Ma on działać we współpracy z Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), organizacją zrzeszającą holenderskie samorządy.
Nie przedstawiono jednak jednolitego katalogu nowych świadczeń, które od 2027 roku automatycznie otrzyma każdy opiekun. Dostępność poszczególnych form pomocy nadal będzie zależała między innymi od lokalnej organizacji usług i indywidualnej sytuacji.
Specjalny urlop opiekuńczy? Decyzji jeszcze nie ma
Istotną częścią zapowiedzi są rozwiązania dla osób, które łączą opiekę nad bliskimi z zatrudnieniem. Rząd analizuje różne warianty potencjalnego mantelzorgverlof, czyli urlopu przeznaczonego dla opiekunów nieformalnych.
Minister odpowiedzialny za sprawy społeczne i zatrudnienie ma przedstawić parlamentowi wyniki tych prac w pierwszej połowie 2027 roku. Na obecnym etapie nie określono nowych zasad wypłaty wynagrodzenia, długości takiego urlopu ani warunków jego przyznawania.
Nie oznacza to, że pracownicy pozostają obecnie bez żadnych możliwości. W Holandii funkcjonują już przepisy dotyczące krótkoterminowego i długoterminowego urlopu opiekuńczego. Możliwe jest także uzgodnienie z pracodawcą elastycznego czasu lub miejsca pracy, zależnie od sytuacji.
Nowa agenda ma również zwiększać świadomość problemów opiekunów wśród pracodawców oraz szkół i uczelni. Rząd wskazuje przykładowo na bardziej elastyczne godziny pracy i możliwość indywidualnego dostosowywania terminów obowiązków edukacyjnych.
Zmiany dotyczą także mieszkań dla rodzin
Kolejny element programu dotyczy warunków mieszkaniowych. Rząd chce ułatwiać tworzenie mieszkań przeznaczonych do opieki nad bliskimi, określanych jako mantelzorgwoningen.
Zapowiedziano również rozszerzenie rozwiązań dotyczących mieszkań rodzinnych. Celem jest umożliwienie starszym rodzicom zamieszkania bliżej dorosłych dzieci, także zanim pojawi się konieczność regularnej opieki.
To na razie kierunek działań, a nie informacja o zniesieniu wszystkich wymogów budowlanych. Konkretne możliwości nadal należy sprawdzać w swojej gminie i w przepisach obowiązujących dla danej nieruchomości.
Co to oznacza dla Polaków mieszkających w Holandii?
Nowy program może być istotny również dla polskich rodzin. Osoba, która pracuje w Holandii i regularnie opiekuje się chorym partnerem, starszym rodzicem lub dzieckiem wymagającym dodatkowej pomocy, może wykonywać obowiązki określane jako mantelzorg, nawet jeśli nie używa tej nazwy.
Nie trzeba czekać na wdrożenie nowej agendy, żeby zapytać o istniejące formy wsparcia. Za pomoc opiekunom odpowiadają między innymi gminy w ramach Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), czyli ustawy o wsparciu społecznym.
W praktyce można skontaktować się z gemeentą, lokalnym punktem Wmo lub zespołem pomocy społecznej i zapytać o wsparcie dla mantelzorgers. W zależności od sytuacji dostępne mogą być między innymi poradnictwo, pomoc w organizacji opieki czy usługi wytchnieniowe. W przypadku potrzeby tymczasowej profesjonalnej opieki pielęgniarskiej informacji można szukać także u huisarts, czyli lekarza rodzinnego, albo wijkverpleegkundige, pielęgniarki środowiskowej.
Zakres pomocy nie jest automatycznie jednakowy dla wszystkich. Znaczenie mają potrzeby osoby wymagającej opieki, dostępne usługi i zasady ich finansowania. Niektóre świadczenia mogą wiązać się z udziałem własnym w kosztach.
Co dalej z rządowym planem?
Program Mantelzorgagenda obejmuje lata 2027–2030. Rząd ma okresowo informować Tweede Kamer, czyli niższą izbę holenderskiego parlamentu, o postępach jego realizacji.
Najbliższym konkretnym terminem jest pierwsza połowa 2027 roku, kiedy mają zostać przedstawione warianty dotyczące urlopu dla opiekunów. Od 2027 roku przewidziano także dodatkowe finansowanie gmin. Dopiero kolejne decyzje pokażą, jakie rozwiązania będą dostępne w praktyce i na jakich zasadach.
Źródła
- Rijksoverheid – rządowy plan wsparcia opiekunów, 9 października 2026
- Sociaal en Cultureel Planbureau – badanie sytuacji opiekunów z dużymi obowiązkami opiekuńczymi, 5 października 2026
- Rijksoverheid – istniejące możliwości uzyskania pomocy przez opiekunów
- Rijksoverheid – wsparcie społeczne w ramach Wmo
Ostatnia aktualizacja: 11 października 2026, godz. 20:22.
