Plan budowy trzech turbin wiatrowych przy Noorder IJ-plas w Amsterdam-Noord ponownie znalazł się pod znakiem zapytania. Większość partii w Provinciale Staten Noord-Holland obawia się przede wszystkim wpływu turbin na bezpieczeństwo ruchu w rejonie zatłoczonego węzła Coenplein. Zwolennicy projektu odpowiadają, że nowe źródła energii są potrzebne między innymi ze względu na przeciążoną sieć elektroenergetyczną.
Sprawa ciągnie się od wielu lat i ma już za sobą wcześniejszą odmowę prowincji, postępowanie sądowe oraz odwołanie do Raad van State. Teraz Provinciale Staten muszą ponownie zdecydować, czy wydać dokument potrzebny do dalszego procedowania pozwolenia.
Głosowanie zaplanowano na 7 września 2026 roku. Jego wynik może przesądzić o kolejnym etapie jednego z najbardziej dyskutowanych projektów energetycznych w Amsterdam-Noord.
Trzy turbiny przy Noorder IJ-plas
Projekt zakłada budowę trzech turbin wiatrowych w rejonie Noorder IJ-plas w północnej części Amsterdamu. Obszar został wcześniej wskazany przez gemeenteraad Amsterdam jako jedno z miejsc, w których może być rozwijana energetyka wiatrowa, i znalazł się w regionalnej strategii energetycznej RES.
Wniosek dotyczący turbin złożyły trzy amsterdamskie obywatelskie spółdzielnie energetyczne działające wspólnie jako Wind Ontwikkeling Amsterdam Noord oraz spółdzielnia przedsiębiorców NDSM Energie.
Samo wskazanie obszaru w strategii energetycznej nie oznacza jednak automatycznej zgody na budowę. Projekt wymaga między innymi odpowiednich decyzji przestrzennych i środowiskowych oraz omgevingsvergunning wydawanego przez właściwe organy prowincji.
Największe obawy dotyczą Coenplein
Podczas debaty w Provinciale Staten jednym z najważniejszych argumentów przeciwników projektu było bezpieczeństwo drogowe w rejonie Coenplein.
To jeden z najbardziej obciążonych i skomplikowanych węzłów drogowych w tej części aglomeracji Amsterdamu. Łączą się tutaj między innymi trasy A10 i A8, a kierowcy muszą w krótkim czasie podejmować wiele decyzji dotyczących wyboru pasa i kierunku jazdy.
Według informacji przedstawionych podczas debaty raport Rijkswaterstaat wskazuje, że kierowcy w tym miejscu już obecnie są mocno obciążeni dużą ilością bodźców i skomplikowaną sytuacją drogową. Część polityków obawia się, że duże poruszające się konstrukcje widoczne z drogi mogłyby stanowić dodatkowy element rozpraszający uwagę.
Właśnie ten argument sprawia, że przeciwnicy projektu nie koncentrują się wyłącznie na typowych sporach dotyczących hałasu, krajobrazu czy odległości turbin od zabudowań.
Większość partii ma obecnie zastrzeżenia
Według NH Nieuws podczas debaty przeciwko wydaniu zgody lub z poważnymi zastrzeżeniami wobec projektu wypowiadały się między innymi VVD, BBB, Partij voor de Dieren, JA21, PVV, FVD, CDA oraz SP.
Część tych ugrupowań uważa, że turbiny mogłyby zostać zlokalizowane w innym miejscu, na przykład bardziej na zachód w amsterdamskim obszarze portowym.
Podczas posiedzenia głos zabrali również mieszkańcy. Wśród obaw pojawiały się potencjalne uciążliwości dla najbliższego otoczenia oraz wpływ inwestycji na zielony charakter Noorder IJ-plas.
Krytyczne głosy dochodzą również z sąsiedniego Zaanstad. Część jego mieszkańców uważa, że korzyści energetyczne przypadną przede wszystkim Amsterdamowi, podczas gdy potencjalne uciążliwości mogą być odczuwane także po drugiej stronie granicy miasta.
Zwolennicy wskazują na przeciążoną sieć energetyczną
Projekt ma jednak również zdecydowanych zwolenników. GroenLinks, PvdA, D66 i Volt opowiadają się za dalszą realizacją inwestycji, a przychylne stanowisko może zająć także ChristenUnie.
Jednym z ich najważniejszych argumentów jest zapotrzebowanie Amsterdamu i całej Noord-Holland na dodatkowe źródła energii odnawialnej.
Problem ma dodatkowe znaczenie w związku z netcongestie, czyli przeciążeniem holenderskiej sieci elektroenergetycznej. W wielu częściach kraju przedsiębiorstwa i nowe inwestycje czekają na możliwość uzyskania odpowiednio dużego przyłącza do sieci.
Zwolennicy turbin argumentują więc, że po kilkunastu latach przygotowań i sporów projekt powinien w końcu przejść do kolejnego etapu, zamiast ponownie rozpoczynać poszukiwanie zupełnie nowej lokalizacji.
Prowincja już raz odmówiła
Obecna debata nie jest pierwszym podejściem Provinciale Staten do tego projektu.
W 2024 roku prowincja odmówiła wydania wymaganej verklaring van geen bedenkingen, czyli deklaracji braku zastrzeżeń. W konsekwencji nie wydano również pozwolenia przestrzennego potrzebnego do realizacji projektu.
Gemeente Amsterdam oraz inicjator projektu odwołali się jednak od tej decyzji do sądu.
Sąd nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy
1 czerwca 2026 roku rechtbank Noord-Holland uchylił wcześniejszą decyzję prowincji. Sąd uznał między innymi, że sposób wyważenia kwestii bezpieczeństwa ruchu i znaczenia energii odnawialnej nie został wystarczająco uzasadniony.
Sąd zwrócił także uwagę, że brak osobnych zezwoleń dotyczących przyrody nie powinien był zostać wykorzystany w taki sposób przy podejmowaniu decyzji przestrzennej. Kwestie związane z ochroną przyrody są prowadzone w oddzielnej procedurze.
Wyrok nie oznaczał automatycznie zgody na budowę turbin. Zobowiązał natomiast władze Noord-Holland do ponownego przeprowadzenia procesu decyzyjnego i lepszego uzasadnienia wyboru.
Noord-Holland odwołała się do Raad van State
Prowincja nie zgadza się ze wszystkimi elementami wyroku i 23 czerwca poinformowała o wniesieniu odwołania do Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State.
Odwołanie ma wyjaśnić między innymi, w jaki sposób przy tego rodzaju inwestycjach powinny być prawnie wyważane kwestie bezpieczeństwa ruchu, energii odnawialnej i pozostałych interesów przestrzennych.
Samo postępowanie przed Raad van State nie zatrzymuje jednak wszystkich innych działań. Prowincja jednocześnie wykonuje wyrok rechtbank i dlatego Provinciale Staten muszą ponownie zająć stanowisko w sprawie trzech turbin.
Co dokładnie wydarzy się 7 września?
7 września Provinciale Staten Noord-Holland mają ponownie zdecydować o tzw. verklaring van geen bedenkingen – VVGB.
Dokument ten jest potrzebny zanim Gedeputeerde Staten będą mogły podjąć dalszą decyzję dotyczącą omgevingsvergunning dla trzech turbin.
Jeżeli Provinciale Staten będą chciały wydać VVGB, najpierw przygotowany zostanie projekt decyzji, który trafi do publicznego wglądu. Zainteresowane osoby będą mogły następnie zgłaszać swoje stanowiska.
Jeżeli natomiast większość ponownie opowie się przeciwko projektowi, prowincja będzie musiała tym razem bardzo dokładnie uzasadnić odmowę, uwzględniając uwagi zawarte w czerwcowym wyroku sądu.
Spór o turbiny trwa już kilkanaście lat
Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów sprawy jest czas trwania całego procesu. Według NH Nieuws procedury i dyskusje dotyczące energetyki wiatrowej w tym miejscu ciągną się już blisko 15 lat.
Dla zwolenników projektu jest to argument przemawiający za podjęciem ostatecznej decyzji. Ich zdaniem kolejne opóźnienia utrudniają realizację celów energetycznych oraz inwestycji potrzebnych w regionie.
Przeciwnicy odpowiadają jednak, że długość procedury nie może sama w sobie przesądzać o zgodzie na inwestycję, szczególnie jeżeli pozostają wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa.
Osobna dyskusja o nowych zasadach dla wiatraków w Holandii
Spór przy Noorder IJ-plas toczy się w momencie, gdy w całej Holandii ponownie dyskutowane są także ogólne zasady lokalizowania nowych turbin wiatrowych.
28 sierpnia pisaliśmy o propozycji, zgodnie z którą minimalna odległość nowej turbiny od zabudowań miałaby być powiązana z jej wysokością. Więcej o planowanych nowych zasadach dla turbin wiatrowych pisaliśmy w Wieczornym Przeglądzie Holandii.
To jednak osobny proces regulacyjny i nie należy utożsamiać go z decyzją, którą 7 września mają podjąć władze Noord-Holland w sprawie Noorder IJ-plas. W tym konkretnym postępowaniu jednym z najważniejszych punktów sporu pozostaje bezpieczeństwo ruchu w pobliżu Coenplein.
Milionowy spór może jeszcze trwać
Sprawa ma również wymiar finansowy. Według NH Nieuws inicjator Wind Ontwikkeling Amsterdam Noord ponownie ostrzegł prowincję przed możliwością wystąpienia z roszczeniem liczonym w milionach euro, jeżeli kolejna odmowa również okaże się niezgodna z prawem.
Nie oznacza to, że prowincja automatycznie musiałaby taką kwotę zapłacić. Pokazuje jednak, że po latach przygotowań i postępowań sądowych konflikt wykroczył już daleko poza zwykłą lokalną dyskusję o ustawieniu kilku turbin.
7 września poznamy kolejny etap
Na razie nie można więc powiedzieć ani że trzy turbiny przy Noorder IJ-plas na pewno powstaną, ani że projekt został odrzucony.
Obecny układ głosów wskazuje na poważne problemy dla inwestycji, ale formalną decyzję Provinciale Staten podejmą 7 września.
Niezależnie od wyniku nie musi być to jeszcze koniec całej sprawy. W tle nadal trwa postępowanie przed Raad van State, a kwestie przyrodnicze podlegają oddzielnym procedurom.
Po głosowaniu będzie natomiast znacznie jaśniejsze, czy prowincja jest gotowa dopuścić projekt do kolejnego etapu, czy ponownie spróbuje zatrzymać trzy turbiny planowane przy Amsterdam-Noord.
Najczęściej zadawane pytania
Ile turbin ma powstać przy Noorder IJ-plas?
Projekt zakłada budowę trzech turbin wiatrowych w rejonie Noorder IJ-plas w Amsterdam-Noord.
Dlaczego część polityków sprzeciwia się turbinom?
Jednym z najważniejszych powodów są obawy dotyczące bezpieczeństwa ruchu w pobliżu Coenplein. Przeciwnicy wskazują również na wpływ inwestycji na otoczenie i uciążliwości dla mieszkańców.
Kiedy zapadnie decyzja w sprawie turbin?
Provinciale Staten Noord-Holland mają ponownie zająć się verklaring van geen bedenkingen 7 września 2026 roku. Wynik głosowania zdecyduje o dalszym przebiegu procedury na poziomie prowincji.
Źródła: Provincie Noord-Holland – decyzja zaplanowana na 7 września; Provincie Noord-Holland – projekt Noorder IJ-plas; Provincie Noord-Holland – odwołanie do Raad van State; NH Nieuws – debata w Provinciale Staten.
