1 sierpnia o godzinie 17:00 Polska na chwilę się zatrzyma. W Godzinę „W” w wielu miejscach zabrzmią syreny, a Polacy oddadzą hołd uczestnikom Powstania Warszawskiego. Dokładnie 82 lata temu, 1 sierpnia 1944 roku, rozpoczęła się jedna z najważniejszych i najbardziej tragicznych walk w historii okupowanej Polski.
Godzina „W” pozostaje jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli pamięci o Powstaniu Warszawskim. Każdego roku 1 sierpnia o 17:00 mieszkańcy Warszawy i wielu innych polskich miast zatrzymują się na minutę. Stają przechodnie, zatrzymują się samochody, a w wielu miejscowościach uruchamiane są syreny alarmowe.
Godzina „W” – dlaczego właśnie 17:00?
1 sierpnia 1944 roku o godzinie 17:00 rozpoczęło się Powstanie Warszawskie. Do walki przeciwko niemieckiemu okupantowi przystąpiły oddziały Armii Krajowej. Decyzję o rozpoczęciu powstania podjął dowódca AK gen. Tadeusz Komorowski „Bór”.
Litera „W” oznaczała godzinę rozpoczęcia działań – była określana m.in. jako godzina „wybuchu” lub „wystąpienia”. Choć walki w niektórych częściach Warszawy rozpoczęły się wcześniej, to właśnie godzina 17:00 stała się symbolicznym początkiem Powstania Warszawskiego.
Powstanie miało trwać kilka dni. Walki trwały 63 dni
Dowództwo Armii Krajowej zakładało, że walki potrwają stosunkowo krótko. Powstanie trwało jednak aż 63 dni – od 1 sierpnia do początku października 1944 roku.
Celem było wyzwolenie Warszawy spod niemieckiej okupacji przed wkroczeniem Armii Czerwonej i wystąpienie wobec nadchodzących wojsk sowieckich w roli gospodarza polskiej stolicy.
Powstańcy walczyli w niezwykle trudnych warunkach, przy ogromnej przewadze militarnej przeciwnika i niedoborach uzbrojenia. Walki objęły znaczną część miasta i przyniosły ogromne straty zarówno wśród żołnierzy, jak i ludności cywilnej.
Według danych przywoływanych przez Instytut Pamięci Narodowej podczas Powstania zginęło około 16–18 tysięcy żołnierzy Armii Krajowej oraz około 150–180 tysięcy cywilnych mieszkańców Warszawy. Po kapitulacji Niemcy kontynuowali systematyczne niszczenie miasta.
Symbol Polski Walczącej
Jednym z symboli nierozerwalnie związanych z polskim podziemiem i Powstaniem Warszawskim jest charakterystyczna kotwica – znak Polski Walczącej.
Symbol łączący litery „P” i „W” pojawiał się na murach okupowanej Warszawy jeszcze przed wybuchem powstania. Był znakiem oporu, nadziei i sprzeciwu wobec niemieckiej okupacji. Dziś pozostaje jednym z najważniejszych symboli Polskiego Państwa Podziemnego i pamięci o jego żołnierzach.
1 sierpnia 2026. O godzinie 17:00 zabrzmią syreny
W sobotę 1 sierpnia 2026 roku Polska obchodzi 82. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego. O godzinie 17:00 w wielu miejscowościach uruchomione zostaną syreny alarmowe. Oficjalne komunikaty samorządów i służb informują o ciągłym sygnale trwającym jedną minutę.
Uruchomienie syren jest elementem upamiętnienia uczestników Powstania Warszawskiego, a jednocześnie w wielu miejscach odbywa się w ramach treningu systemów ostrzegania i alarmowania.
Najbardziej charakterystyczny obraz Godziny „W” można każdego roku zobaczyć w Warszawie. O 17:00 tysiące ludzi zatrzymują się na ulicach. Na wielu skrzyżowaniach stają samochody i autobusy, pojawiają się biało-czerwone flagi oraz symbole Polski Walczącej.
Warszawa pamięta o Powstańcach
Obchody rocznicy nie ograniczają się do jednej symbolicznej minuty. Muzeum Powstania Warszawskiego przygotowało z okazji 82. rocznicy rozbudowany program wydarzeń obejmujący między innymi uroczystości oficjalne, wystawy, koncerty, spektakl teatralny i wydarzenia edukacyjne.
Szczególne znaczenie ma jednak właśnie godzina 17:00. To moment, który łączy oficjalne uroczystości z oddolną pamięcią mieszkańców. Do zatrzymania się na chwilę nie potrzeba zaproszenia ani udziału w zorganizowanych obchodach.
Pamięć o Powstaniu także poza Polską
Godzina „W” ma znaczenie również dla milionów Polaków mieszkających poza granicami kraju. Choć w Holandii o 17:00 nie usłyszymy polskich syren alarmowych, nic nie stoi na przeszkodzie, aby zatrzymać się na symboliczną minutę i przypomnieć sobie ludzi, którzy 82 lata temu rozpoczęli walkę o swoją stolicę.
Dla kolejnych pokoleń Polaków żyjących za granicą takie rocznice są również sposobem zachowania więzi z historią kraju. Pamięć o Powstaniu Warszawskim nie kończy się na granicy Polski.
Jedna minuta
Od wydarzeń z sierpnia 1944 roku minęły 82 lata. Warszawa została odbudowana, a pokolenie pamiętające wojnę staje się coraz mniej liczne. Godzina „W” pozostaje jednak żywym elementem polskiej pamięci historycznej.
1 sierpnia o godzinie 17:00 wystarczy jedna minuta. Niezależnie od tego, czy jesteśmy w Warszawie, innym polskim mieście, Holandii czy gdziekolwiek indziej.
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy przypada Godzina „W”?
Godzina „W” przypada każdego roku 1 sierpnia o godzinie 17:00. Upamiętnia moment rozpoczęcia Powstania Warszawskiego 1 sierpnia 1944 roku.
Dlaczego 1 sierpnia o 17:00 wyją syreny?
Syreny uruchamiane są dla uczczenia uczestników Powstania Warszawskiego i jego ofiar. W 2026 roku w wielu miejscowościach nadawany jest ciągły sygnał trwający jedną minutę, często jednocześnie jako element treningu systemu alarmowania.
Ile trwało Powstanie Warszawskie?
Powstanie Warszawskie trwało 63 dni. Rozpoczęło się 1 sierpnia 1944 roku, a walki zakończyły się kapitulacją na początku października 1944 roku.
Która rocznica Powstania Warszawskiego przypada w 2026 roku?
1 sierpnia 2026 roku przypada 82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego.
Źródła
- Muzeum Powstania Warszawskiego – program obchodów 82. rocznicy Powstania Warszawskiego
- Urząd m.st. Warszawy – obchody 82. rocznicy Powstania Warszawskiego
- Serwis Samorządowy RP – syreny alarmowe 1 sierpnia 2026 r.
- Gov.pl / Państwowa Straż Pożarna – syreny alarmowe 1 sierpnia 2026 r.
- Instytut Pamięci Narodowej – 82. rocznica wybuchu Powstania Warszawskiego
Zdjęcia i licencje
Zdjęcia wykorzystane w artykule pochodzą z Wikimedia Commons.
- Pomnik Powstania Warszawskiego: Jolanta Dyr, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0.
- Znak Polski Walczącej – tablica pamiątkowa: Adrian Grycuk, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0 PL.
- Powstanie Warszawskie – Szpital Jana Bożego: Józef Jerzy Karpiński, Wikimedia Commons, domena publiczna.
- Znak Polski Walczącej przy Pomniku Powstania Warszawskiego: Jolanta Dyr, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0.
- Pomnik Powstania Warszawskiego, 1 sierpnia 2015: Adrian Grycuk, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0 PL.
- Upamiętnienie Godziny „W”, rondo Romana Dmowskiego, 1 sierpnia 2016: Adrian Grycuk, Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0 PL.
Licencje Creative Commons: CC BY-SA 3.0 oraz CC BY-SA 3.0 PL. Materiał historyczny Józefa Jerzego Karpińskiego oznaczony w Wikimedia Commons jako domena publiczna.
