Jak powiedzieć dziecku, że ktoś bliski już nie wróci? Jak rozmawiać o śmierci, kiedy samemu trudno powstrzymać łzy? Jadwiga Rehm-Proć, Polka mieszkająca w Holandii, stworzyła książeczkę, która pomaga rodzinom mierzyć się z jednymi z najtrudniejszych pytań. „Chmurka mojego taty” to opowieść o miłości, pamięci i dziecięcych emocjach. A wiadomości, które autorka otrzymuje od czytelników, pokazują, że czasami kilka stron książki potrafi otworzyć rozmowę, na którą dorośli przez długi czas nie mogli znaleźć odwagi.
Są pytania, na które dorosłym brakuje odpowiedzi
Dzieci potrafią zaskoczyć dorosłych najprostszymi pytaniami. Czasem pytają, dlaczego pada deszcz, dokąd odlatują ptaki albo skąd biorą się gwiazdy. Innym razem pada pytanie, przy którym nawet najbardziej rozmowny rodzic nagle milknie.
„Mamo, a co się dzieje, kiedy ktoś umiera?”
Dla dziecka może być to zwykła ciekawość. Dla dorosłego — początek rozmowy, której najchętniej nigdy nie musiałby przeprowadzać.
Jeszcze trudniej jest wtedy, kiedy pytanie nie dotyczy czegoś odległego, ale własnej rodziny. Kiedy zabrakło babci, dziadka, mamy lub taty. Kiedy ktoś ciężko choruje, a dziecko zaczyna dostrzegać smutek i niepokój otaczających je dorosłych.
Jakich słów użyć? Ile powiedzieć? Czy dziecko zrozumie? Czy nie przestraszymy go jeszcze bardziej?
Właśnie takim sytuacjom poświęcona jest książeczka „Chmurka mojego taty”, napisana przez Jadwigę Rehm-Proć, Polkę od ponad piętnastu lat mieszkającą w holenderskim Maastricht.
Autorka nie próbuje przekonywać, że po przeczytaniu bajki ból zniknie. Nie obiecuje również, że każde dziecko zareaguje w ten sam sposób.
Chce przede wszystkim pomóc dorosłym zrobić pierwszy krok — rozpocząć rozmowę.
Adaś i świat, który nagle się zmienił
Bohaterem książeczki jest mały Adaś. Chłopiec dorasta w kochającej rodzinie, otoczony troską mamy Róży i taty Mirusia.
Jego codzienność wygląda tak, jak codzienność wielu dzieci. Jest w niej miejsce na bliskość, wspólnie spędzany czas i poczucie bezpieczeństwa, które daje obecność rodziców.
Pewnego dnia wszystko jednak się zmienia.
Tata Adasia niespodziewanie umiera.
Chłopiec musi zmierzyć się z rzeczywistością, której jeszcze nie rozumie. Nie potrafi pojąć, dlaczego osoba, która zawsze była blisko, nagle znika z jego życia.
Mama Róża również przeżywa stratę. A jednocześnie staje przed zadaniem, którego żaden rodzic nie chciałby otrzymać — musi pomóc dziecku zrozumieć to, co się wydarzyło.
W tej historii nie ma prostego rozwiązania. Są za to emocje, pytania i próby odnalezienia poczucia bezpieczeństwa w świecie, który przestał wyglądać tak jak wcześniej.
To właśnie czyni opowieść o Adasiu czymś więcej niż zwykłą bajką na dobranoc.
Może ona stać się punktem wyjścia do rozmowy o tęsknocie, pamięci i przemijaniu.
Chmurka jako symbol miłości i pamięci
Tytułowa chmurka odgrywa w opowieści szczególną rolę.
Kiedy Adaś spogląda w niebo, dostrzega w kształtach chmur coś, co przypomina mu o tacie. W ten sposób odnajduje własny sposób pielęgnowania wspomnień i poczucia więzi z kimś, kogo bardzo kocha.
Dla jednego dziecka chmurka może przypominać twarz bliskiej osoby. Dla innego ulubioną zabawkę, zwierzątko albo wspólnie przeżytą chwilę.
Autorka pozostawia tutaj wiele miejsca dziecięcej wyobraźni.
W rozmowie z RadioPolskaNL Jadwiga Rehm-Proć wyjaśnia:
„Dla mnie chmura oznacza nadzieję, pamięć, miłość, ale też pewnego rodzaju więź, która nie musi kończyć się wraz z odejściem bliskiej osoby”.
Nie chodzi więc o przekonywanie dzieci, że zmarli naprawdę ukrywają się w chmurach. To symboliczne przedstawienie pamięci i uczuć, które pozostają nawet wtedy, gdy kogoś już przy nas nie ma.
Dzieci potrafią nadawać takim obrazom bardzo osobiste znaczenie.
Podczas jednego ze spotkań autorskich chłopiec o imieniu Oskar opowiedział Jadzi o swoim zmarłym piesku, którego odnalazł w chmurach.
To pozornie niewielkie wspomnienie pokazuje, że dziecięca tęsknota nie musi dotyczyć wyłącznie utraty człowieka. Dziecko może przeżywać również śmierć ukochanego zwierzęcia, które przez lata było częścią jego świata.
W obu przypadkach potrzebuje zrozumienia, a nie umniejszania emocji.
Kiedy rodzic sam potrzebuje wsparcia
Najtrudniejsze rozmowy często zaczynają się jeszcze przed utratą bliskiej osoby.
Dziecko widzi, że mama płacze. Słyszy rozmowy dorosłych, zauważa częste wyjazdy do szpitala albo nieobecność kogoś, kto wcześniej regularnie je odwiedzał.
Nie zawsze rozumie sytuację, ale doskonale wyczuwa, że dzieje się coś niepokojącego.
Dorośli z kolei próbują chronić dzieci przed cierpieniem. Odkładają rozmowy, szukają właściwego momentu i odpowiednich słów.
Tyle że taki moment może nigdy nie nadejść.
Jadwiga Rehm-Proć podkreśla, że nie trzeba posiadać odpowiedzi na każde dziecięce pytanie.
„Nie trzeba mieć idealnych słów ani znać odpowiedzi na wszystkie pytania”.
Ważne jest również to, żeby pozwolić dziecku przeżywać emocje po swojemu. Nie wymagać natychmiastowego zrozumienia sytuacji i nie oczekiwać reakcji identycznych z reakcjami dorosłych.
Książeczka może pomóc w rozpoczęciu takiej rozmowy, ale nie zastąpi bliskości rodzica, opiekuna czy innej zaufanej osoby.
W przypadku szczególnie trudnych doświadczeń rodzina może także potrzebować wsparcia psychologa dziecięcego.
„W tej całej niemocy, dodała mi mocy”
Czasami o znaczeniu książki najwięcej mówią nie recenzje literackie, ale wiadomości od czytelników.
6 listopada 2026 roku Jadwiga Rehm-Proć podzieliła się z redakcją RadioPolskaNL wyjątkowo poruszającą wiadomością otrzymaną od jednej z kobiet, które sięgnęły po „Chmurkę mojego taty”.
Jej rodzina przechodzi właśnie bardzo trudny okres.
Dwa miesiące wcześniej u mamy kobiety zdiagnozowano złośliwy nowotwór. Chora przebywa w szpitalu, a rokowania nie są najlepsze.
Kobieta boi się o mamę. Jednocześnie jest matką i wie, że niedługo będzie musiała powiedzieć własnym dzieciom o ciężkiej chorobie ich babci.
Sama przyznaje, że nie czuje się gotowa na taką rozmowę.
Właśnie w tym trudnym czasie przeczytała dzieciom książeczkę Jadzi.
W wiadomości do autorki napisała:
„Ta książka pomogła nam rozpocząć rozmowy… i w spokoju podjąć trudne tematy”.
A kilka zdań później dodała słowa, które szczególnie zapadają w pamięć:
„Mnie Twoja książeczka dodała dużo siły i pewności siebie w tej sytuacji. W tej całej niemocy, dodała mi mocy”.
W tych kilku zdaniach zawiera się coś, czego nie da się łatwo zmierzyć liczbą sprzedanych egzemplarzy czy popularnością publikacji.
Nie ma tutaj wielkich deklaracji ani obietnicy, że wszystko zakończy się dobrze.
Jest za to matka, która w obliczu choroby własnej mamy szuka sposobu, by ochronić swoje dzieci przed lękiem, ale jednocześnie nie pozostawić ich bez odpowiedzi.
I książeczka, która — jak sama przyznaje — pomogła jej znaleźć w sobie więcej siły.
Kobieta nie opisuje cudownej przemiany ani rozwiązania problemów. Opowiada po prostu o pierwszym kroku, który dzięki lekturze okazał się nieco łatwiejszy.
Jej słowa są tym bardziej poruszające, że rodzina nadal żyje w niepewności. Bliska osoba wciąż walczy z chorobą, a najtrudniejsze rozmowy mogą być jeszcze przed nimi.
Redakcja zachowuje anonimowość autorki prywatnej wiadomości.
Książeczka, do której dzieci chcą wracać
To niejedyna ciepła wiadomość, która dotarła do autorki.
W kolejnej opinii udostępnionej redakcji jedna z czytelniczek przyznaje, że wcześniej nie wiedziała, jak rozmawiać z córką o przemijaniu.
Dzisiaj „Chmurka mojego taty” jest jedną z ulubionych książeczek dziewczynki.
Podobne reakcje Jadzia otrzymuje również poprzez swoje media społecznościowe, gdzie dzieli się informacjami o książce, spotkaniach autorskich i doświadczeniach czytelników.
Dla rodzica sięgającego po tego rodzaju literaturę szczególnie ważne może być to, że książeczka nie musi zostać przeczytana tylko raz.
Dzieci często wracają do znanych opowieści, a podczas kolejnej lektury mogą zauważyć coś, czego wcześniej nie dostrzegły.
Czasem pojawia się nowe pytanie. Czasem dziecko inaczej rozumie wcześniejszą scenę. Bywa również, że po pewnym czasie chce opowiedzieć o własnym wspomnieniu.
Takie rozmowy nie zawsze wymagają pośpiechu ani natychmiastowej odpowiedzi.
Książka napisana przez mamę, zilustrowana przez córkę
„Chmurka mojego taty” ma również szczególny wymiar rodzinny.
Ilustracje do książeczki przygotowała córka autorki, Aleksandra Malewska, która ukończyła arteterapię.
Ręcznie malowane obrazy nadają historii Adasia delikatną, plastyczną oprawę.
W książkach dla najmłodszych ilustracje bywają równie ważne jak słowa. To na nich dziecko często zatrzymuje wzrok, zanim zacznie zadawać pytania o przedstawioną sytuację.
W przypadku „Chmurki mojego taty” obrazy pozwalają także towarzyszyć bohaterowi w jego emocjonalnej podróży.
Dla Jadwigi publikacja stała się więc nie tylko realizacją pomysłu na opowieść dla dzieci, ale również wspólnym dziełem matki i córki.
O tym, jak wyglądała ich współpraca, kto jako pierwszy przeczytał rękopis i jaką rolę w wydaniu książeczki odegrali najbliżsi, autorka opowiedziała szerzej w wywiadzie udzielonym RadioPolskaNL.
Historia, która ma pomagać, a nie dawać gotowe odpowiedzi
Rozmowy o śmierci należą do tych, które wielu dorosłych odkłada najdłużej.
Trudno się temu dziwić. Nikt nie chce oglądać cierpienia własnego dziecka, a już szczególnie wtedy, kiedy sam zmaga się z bólem po stracie.
Jednak dziecięce pytania nie znikają tylko dlatego, że dorośli boją się na nie odpowiadać.
W takich sytuacjach pomocna bywa literatura — szczególnie wtedy, gdy nie narzuca jedynej właściwej interpretacji, ale zachęca do wspólnego czytania, rozmowy i wyrażania emocji.
Jadwiga Rehm-Proć chciała, aby jej książeczka stała się dla dzieci właśnie takim pierwszym wsparciem.
W rozmowie z naszą redakcją użyła określenia, które dobrze oddaje zamysł publikacji:
„Chciałam, żeby ta książeczka była takim pierwszym emocjonalnym plastrem”.
To trafna metafora.
Plaster nie sprawia, że rana przestaje istnieć. Nie usuwa wszystkich trudności i nie zastępuje leczenia. Może jednak stanowić pierwszy, delikatny gest troski.
Podobnie jest z książką.
Nie przywróci utraconej osoby. Nie usunie tęsknoty i nie sprawi, że trudne pytania przestaną się pojawiać.
Może za to pomóc usiąść razem, otworzyć kilka stron i rozpocząć rozmowę, która wcześniej wydawała się niemożliwa.
A czasami właśnie od takiej rozmowy zaczyna się coś bardzo ważnego.
Za każdą książką stoi człowiek
Za historią Adasia stoi również historia samej autorki.
Jadwiga Rehm-Proć od lat mieszka w Maastricht, gdzie między innymi angażowała się w działania na rzecz dzieci. Własne doświadczenia, rodzinne przeżycia i spotkania z najmłodszymi miały wpływ na jej decyzję o napisaniu książeczki.
Nie wszystkie te doświadczenia były łatwe.
Niektóre pozostawiły pytania, do których powracała po latach. Inne uświadomiły jej, jak różnie dzieci i dorośli przeżywają stratę.
Co wydarzyło się w szpitalu w Maastricht, że postanowiła napisać tę historię? Jak osobiste doświadczenia wpłynęły na jej spojrzenie na żałobę? I dlaczego przez długi czas nawet najbliżsi nie wiedzieli, że pracuje nad książką?
O tym wszystkim Jadwiga Rehm-Proć opowiada w obszernej, osobistej rozmowie z RadioPolskaNL, którą publikujemy jako osobny wywiad.
Bo „Chmurka mojego taty” to nie tylko książeczka o stracie.
To również historia kobiety, która postanowiła wykorzystać własne doświadczenia, aby pomóc innym odnaleźć słowa wtedy, kiedy najbardziej ich potrzebują.
Informacje o publikacji
Tytuł: „Chmurka mojego taty”
Autorka: Jadwiga Rehm-Proć
Ilustracje: Aleksandra Malewska
Wydawnictwo: Poligraf
Rok wydania: 2026
ISBN: 978-83-8308-682-8
Artykuł powstał na podstawie autorskiego wywiadu przeprowadzonego przez RadioPolskaNL z Jadwigą Rehm-Proć oraz wiadomości od czytelników przekazanych redakcji przez autorkę. Fragmenty korespondencji wykorzystano bez ujawniania tożsamości nadawczyń.
Gdzie kupić „Chmurkę mojego taty”?
Książka jest dostępna m.in. w księgarniach Znak, Woblink i Bonito. Więcej informacji o autorce można znaleźć na jej profilu na Facebooku.
Czytaj także: „Nie trzeba mieć idealnych słów” — wywiad z Jadwigą Rehm-Proć o emigracji, stracie i pomaganiu dzieciom.
