Holenderski rząd zapowiedział zmiany w opiece nad zdrowiem psychicznym. Celem jest skrócenie kolejek do specjalistycznej opieki psychiatrycznej i psychologicznej oraz lepsze wykorzystanie ograniczonej liczby pracowników GGZ. Najważniejszy kierunek to przesunięcie większej części dostępnej przepustowości do osób z poważnymi i złożonymi problemami psychicznymi. Na razie są to jednak plany i działania, które mają być sprawdzane w praktyce, a nie nowe zasady obowiązujące pacjentów od października 2026 roku.
GGZ, czyli geestelijke gezondheidszorg, to holenderski system opieki nad zdrowiem psychicznym. Rząd przyznaje, że obecnie kolejki są zbyt długie, niedobór personelu rośnie, a osoby wymagające najbardziej intensywnej pomocy mają trudności z szybkim rozpoczęciem leczenia.
Co rząd chce zmienić w GGZ?
Minister zdrowia Sophie Hermans przedstawiła 2 października pakiet kierunków zmian dotyczących zdrowia psychicznego i GGZ. Rząd chce przede wszystkim sprawdzić, w jaki sposób dostępne kadry i pieniądze mogą być skuteczniej kierowane do pacjentów z ciężkimi problemami psychicznymi.
Jednym z elementów ma być dokładniejsza ocena skuteczności leczenia osób z lżejszymi problemami. Rząd chce badać, w których przypadkach profesjonalna terapia w GGZ rzeczywiście przynosi korzyści, a kiedy wystarczające może być inne wsparcie. Oficjalnym celem jest ograniczenie niepotrzebnego leczenia i pozostawienie większej części specjalistycznej opieki dla pacjentów z poważniejszymi zaburzeniami.
Jeżeli pozwala na to sytuacja pacjenta, większą rolę mają odgrywać także terapie grupowe oraz leczenie hybrydowe, łączące kontakt ze specjalistą z elementami cyfrowymi. Nie oznacza to jednak, że terapia indywidualna zostanie wycofana. Rząd mówi o preferowaniu innych form tam, gdzie jest to możliwe i odpowiednie.
Niekontraktowana opieka może przestać być refundowana
Najbardziej odczuwalna dla pacjentów może być zapowiedź odejścia od refundowania niet-gecontracteerde zorg, czyli opieki świadczonej przez placówkę, która nie ma kontraktu z ubezpieczycielem pacjenta. Rząd uważa, że większa koncentracja na zakontraktowanych świadczeniodawcach pozwoli ubezpieczycielom skuteczniej kontrolować dostępność, jakość i koszty opieki.
Nie jest to jednak zmiana obowiązująca obecnie. W 2026 roku pacjent nadal powinien sprawdzać warunki swojej polisy, ponieważ w przypadku niezakontraktowanej GGZ część kosztów może być zwracana, ale wysokość refundacji zależy od konkretnego ubezpieczenia. Rząd już wcześniej wskazywał, że docelowo chce zakończyć refundowanie niekontraktowanej opieki od 2029 roku. Realizacja tego planu wymaga jednak dalszych decyzji i zmian systemowych.
Dla osób korzystających z pomocy psychologicznej oznacza to, że jeszcze ważniejsze może stać się sprawdzanie, czy wybrany psycholog lub placówka ma umowę z konkretnym ubezpieczycielem. Obecne zasady dotyczące skierowania, POH-GGZ, refundacji i wyboru placówki opisujemy szczegółowo w poradniku Psycholog w Holandii – huisarts, POH-GGZ, skierowanie i refundacja.
Więcej pieniędzy za leczenie trudniejszych przypadków
Rząd chce również zmienić bodźce finansowe dla świadczeniodawców i ubezpieczycieli. Przyjmowanie osób z ciężkimi i złożonymi problemami psychicznymi ma być dla placówek bardziej opłacalne niż obecnie. Ma to przeciwdziałać sytuacji, w której trudniejsi pacjenci czekają dłużej, ponieważ wymagają więcej czasu, personelu i specjalistycznej opieki.
Nie przedstawiono jednak jeszcze jednego nowego cennika ani daty, od której pacjenci odczują taką zmianę. Rząd zapowiada testowanie rozwiązań w praktyce i ocenę, które reformy rzeczywiście poprawiają dostęp do GGZ.
Nie każda pomoc ma zaczynać się w psychiatrii
Druga część planu dotyczy ograniczenia presji na specjalistyczną opiekę. Według rządu nie każdy problem psychiczny wymaga od razu leczenia w GGZ. W części sytuacji pomoc może być dostępna wcześniej w szkole, miejscu pracy, gminie, u lekarza rodzinnego albo w lokalnej sieci wsparcia.
Rząd chce między innymi dalej testować model Ecosysteem Mentale Gezondheid, w skrócie GEM. Jego założeniem jest połączenie profesjonalnego leczenia z pomocą społeczną i lokalną, tak aby pacjent nie był automatycznie kierowany wyłącznie do specjalistycznej psychiatrii.
Planowane jest również opracowanie ogólnokrajowych zaleceń dotyczących zdrowia psychicznego oraz dalsze finansowanie działań Trimbos-Instituut i organizacji zajmujących się profilaktyką. Rząd wskazuje przy tym na znaczenie warunków życia, kontaktów społecznych, ruchu, sportu i lokalnych miejsc spotkań.
Co zmienia się teraz dla pacjenta?
Na razie podstawowa droga do refundowanej pomocy psychicznej pozostaje bez zmian. W typowej sytuacji pierwszym punktem kontaktu jest huisarts, czyli lekarz rodzinny. Może on sam udzielić podstawowej pomocy, skierować pacjenta do POH-GGZ albo wystawić skierowanie do specjalistycznej GGZ.
Osoba czekająca na leczenie powinna również sprawdzić, czy wybrana placówka ma kontrakt z jej polisą. Przy bardzo długim czasie oczekiwania można zwrócić się do ubezpieczyciela o zorgbemiddeling, czyli pomoc w znalezieniu innego świadczeniodawcy z krótszą kolejką.
Szerszą mapę holenderskiego systemu, w tym rolę huisarts, ubezpieczenia i skierowań, zawiera poradnik Opieka zdrowotna w Holandii – jak działa system. Z kolei przed wyborem psychologa lub innej placówki warto sprawdzić zasady dotyczące sieci świadczeniodawców i leczenia poza nią w naszym materiale o ubezpieczeniu zdrowotnym w Holandii.
Kolejki pozostają jednym z największych problemów
Problemu nie da się sprowadzić wyłącznie do sposobu kierowania pacjentów. Nederlandse Zorgautoriteit potwierdza, że czasy oczekiwania w GGZ są dłuższe od uzgodnionych norm, a informacje o kolejkach są wykorzystywane przez pacjentów, lekarzy i ubezpieczycieli przy wyborze świadczeniodawcy.
Od 2026 roku część danych o kolejkach jest już automatycznie obliczana na podstawie danych rozliczeniowych. Ma to poprawić jakość informacji i ograniczyć administrację po stronie placówek, ale samo dokładniejsze mierzenie czasu oczekiwania nie zwiększa liczby psychologów, psychiatrów ani dostępnych miejsc.
Co będzie dalej?
Zapowiedź z 2 października należy traktować jako kierunek reformy, a nie gotową zmianę prawa. Rząd będzie testował część rozwiązań i oceniał ich skuteczność. Osobnych decyzji wymaga także plan zakończenia refundowania niekontraktowanej opieki.
Dla pacjentów najważniejsze jest więc obecnie to, że dotychczasowa ścieżka do GGZ nadal obowiązuje. Przy wyborze placówki warto natomiast zwracać coraz większą uwagę na jej kontrakt z ubezpieczycielem, ponieważ właśnie w tym kierunku holenderski system ma być w kolejnych latach zmieniany.
Źródła
- Rijksoverheid – Kabinet presenteert maatregelen voor mentale gezondheid en ggz
- Tweede Kamer – Toekomst mentale gezondheid en ggz, 2 oktober 2026
- Nederlandse Zorgautoriteit – wachttijden w GGZ
- Patiëntenfederatie Nederland – vergoeding van niet-gecontracteerde zorg
Ostatnia aktualizacja: 4 października 2026, 19:38.
