Schooladvies i doorstroomtoets – jak dziecko trafia do VMBO, HAVO lub VWO?

W groep 8 basisschool dziecko otrzymuje schooladvies, czyli rekomendację określającą, jaki typ szkoły średniej najlepiej odpowiada jego rozwojowi. Nie powstaje ona na podstawie jednego testu. Szkoła bierze pod uwagę dłuższą obserwację ucznia, jego wyniki, rozwój i funkcjonowanie w klasie, a następnie wykorzystuje doorstroomtoets jako dodatkowy, niezależny punkt odniesienia.

Najważniejsza zasada dla rodzica brzmi: wyższy wynik doorstroomtoets może podnieść schooladvies, ale niższy wynik nie może go obniżyć. Test nie jest egzaminem zdanym lub oblanym.

Schooladvies i doorstroomtoets – cały proces w 60 sekund

1. Basisschool przygotowuje voorlopig schooladvies, czyli wstępną rekomendację.
2. Dziecko wykonuje doorstroomtoets.
3. Z testu wynika toetsadvies.
4. Szkoła porównuje toetsadvies z wcześniejszym voorlopig schooladvies.
5. Najpóźniej przed rekrutacją do szkoły średniej dziecko otrzymuje definitief schooladvies.

W roku szkolnym 2026/2027 wstępna rekomendacja jest przekazywana między 10 a 31 stycznia 2027 roku, doorstroomtoets odbywa się między 25 stycznia a 12 lutego, a ostateczne schooladvies powinno być gotowe najpóźniej 24 marca.

Jak powstaje voorlopig schooladvies?

Voorlopig schooladvies nie powinno być przypadkową oceną jednego nauczyciela ani prostą średnią z testów. Rijksoverheid wskazuje, że basisschool może brać pod uwagę wiele informacji o uczniu.

• obserwacje w klasie;
• rozwój ucznia, w tym dane z leerlingvolgsysteem z groep 7 i 8;
• wyniki testów związanych z realizowanym programem;
• umiejętności społeczne i emocjonalne;
• umiejętności praktyczne;
• werkhouding, czyli sposób pracy;
• motywację;
• zorgdossier, jeśli dziecko korzysta ze wsparcia;
• rozmowy z uczniem i rodzicem;
• wyniki badań zdolności lub inteligencji, jeżeli były wykonywane.

Szkoła ma własną procedurę przygotowania schooladvies, ale rekomendacja powinna być starannie uzasadniona i oparta na szerszym obrazie rozwoju dziecka.

Jakie schooladviezen może dostać dziecko?

Schooladvies może wskazywać jeden albo dwa typy szkoły. Aktualne warianty obejmują:

• praktijkonderwijs;
• vmbo-bb;
• vmbo-bb/vmbo-kb;
• vmbo-kb;
• vmbo-kb/vmbo-gl-tl;
• vmbo-gl-tl;
• vmbo-gl-tl/havo;
• havo;
• havo/vwo;
• vwo.

Rekomendacja łączona, np. havo/vwo, oznacza, że basisschool widzi dziecko na pograniczu dwóch ścieżek. Nie oznacza to automatycznie, że middelbare school musi umieścić je w konkretnej klasie mieszanej; szkoła średnia stosuje schooladvies jako podstawę przyjęcia i organizuje własne klasy w ramach dozwolonych zasad.

Czym jest doorstroomtoets?

Doorstroomtoets to obowiązkowy test wykonywany co do zasady przez uczniów groep 8. Od roku szkolnego 2023/2024 zastąpił dawną eindtoets. Sprawdza przede wszystkim język i matematykę – taal en rekenen – i tworzy dodatkowy punkt odniesienia przy ustalaniu ostatecznego schooladvies.

Doorstroomtoets nie jest egzaminem końcowym. Dziecko nie może go „zdać” ani „oblać”. Wynik prowadzi do toetsadvies, które szkoła zestawia z wcześniejszą rekomendacją.

Test ma również zmniejszać ryzyko sytuacji, w której możliwości ucznia zostały wcześniej niedoszacowane. Nie zastępuje jednak wieloletniej obserwacji dziecka przez basisschool.

Terminy schooladvies i doorstroomtoets w 2027 roku

Etap	Termin 2027
Voorlopig schooladvies	10–31 stycznia 2027
Doorstroomtoets	25 stycznia–12 lutego 2027
Papierowy doorstroomtoets	26–27 stycznia 2027
Wyniki dla szkoły	najpóźniej 15 marca 2027
Definitief schooladvies	najpóźniej 24 marca 2027
Centrale aanmeldweek VO	25–31 marca 2027

W przypadku cyfrowego testu szkoła ustala konkretną datę w przedziale od 25 stycznia do 12 lutego. W niektórych regionach rekrutacja do middelbare school może rozpocząć się wcześniej, ale zgłoszenia złożone przed 1 kwietnia są traktowane jako dokonane równocześnie. Szczegółowy proces zapisu do szkoły średniej należy do procedury rekrutacyjnej.

Co jeśli wynik doorstroomtoets jest wyższy niż voorlopig schooladvies?

Jeżeli toetsadvies jest wyższy niż voorlopig schooladvies, basisschool zasadniczo powinna podnieść ostateczną rekomendację. To jedna z najważniejszych zasad obecnego systemu.

Szkoła może wyjątkowo pozostawić wcześniejszy poziom, jeżeli uzna, że podniesienie schooladvies nie leży w interesie konkretnego ucznia. Taka decyzja musi zostać uzasadniona.

Jeżeli różnica między wstępną rekomendacją a toetsadvies jest większa niż pół poziomu, szkoła może podnieść advice do poziomu pośredniego zamiast od razu do najwyższego poziomu wskazanego przez test. Również wtedy powinna wyjaśnić swoją decyzję.

Co jeśli wynik doorstroomtoets jest niższy?

Niższy toetsadvies nie obniża schooladvies. Jeżeli basisschool wcześniej rekomendowała wyższy poziom, słabszy wynik testu nie powinien prowadzić do cofnięcia tej rekomendacji.

To ważna różnica względem przekonania, że doorstroomtoets jest egzaminem, który może „zepsuć” dziecku wcześniejszy advice. W obecnym systemie test działa przede wszystkim jako dodatkowa szansa na wychwycenie uczniów mogących poradzić sobie wyżej.

Specjalna zasada dla praktijkonderwijs

Przy voorlopig schooladvies praktijkonderwijs obowiązuje szczególny wyjątek.

• Jeżeli toetsadvies wynosi pro/vmbo-bb, basisschool nie musi podnosić schooladvies.
• Jeżeli toetsadvies wynosi vmbo-bb/vmbo-kb lub wyżej, zasada podniesienia rekomendacji ponownie obowiązuje, chyba że szkoła uzasadni, że nie leży to w interesie ucznia.

Nie należy mylić tej reguły z formalnymi kryteriami przyjęcia do praktijkonderwijs i procedurą TLV. To osobny element organizacji wsparcia edukacyjnego.

Kto wybiera doorstroomtoets?

Rodzic nie wybiera indywidualnie testu dla swojego dziecka. To basisschool wybiera jednego zatwierdzonego dostawcę, z udziałem medezeggenschapsraad. Co do zasady uczniowie danej szkoły wykonują tę samą doorstroomtoets.

Na rok szkolny 2026/2027 oficjalna lista Rijksoverheid obejmuje pięć zatwierdzonych testów:

• Dia-toets – Diataal;
• IEP-doorstroomtoets – Bureau ICE;
• Leerling in beeld doorstroomtoets – Cito B.V.;
• Route 8-doorstroomtoets – A-VISION;
• DOE-toets – Rijksoverheid.

Lista zatwierdzonych testów może zmieniać się między latami szkolnymi, dlatego zawsze warto sprawdzić jej aktualną wersję w oficjalnym źródle Rijksoverheid.

Kiedy dziecko nie musi robić doorstroomtoets?

Doorstroomtoets jest co do zasady obowiązkowy dla uczniów groep 8, ale istnieją określone wyjątki. Schoolbestuur może w porozumieniu z rodzicem zdecydować o zwolnieniu między innymi w przypadku:

• uczniów kierujących się zgodnie z ontwikkelingsperspectief do VSO w profilu arbeidsmarktgericht albo dagbesteding;
• uczniów z IQ poniżej 75;
• uczniów przebywających w Holandii maksymalnie 4 lata, którzy nie znają jeszcze niderlandzkiego w wystarczającym stopniu.

Jeżeli uczeń należy do jednej z tych grup, ale rodzic i dziecko chcą wykonać test, może to być możliwe. Samo przewidywane przejście do praktijkonderwijs nie oznacza automatycznego zwolnienia.

Dostosowany test dla dziecka wymagającego wsparcia

Dla dzieci z ograniczeniem albo szczególną potrzebą wsparcia mogą być dostępne dostosowane wersje testu, np. z większą czcionką lub rozwiązaniami dla uczniów z dysleksją. Zakres możliwych dostosowań zależy od testu i sytuacji dziecka.

W określonych przypadkach szkoła może również użyć dla takiego ucznia testu innego dostawcy niż dla pozostałej grupy. Sama organizacja dodatkowego wsparcia szkolnego należy jednak do passend onderwijs.

Co zrobić, jeśli nie zgadzasz się z schooladvies?

Jeżeli rodzic uważa, że schooladvies nie odpowiada możliwościom dziecka, oficjalna ścieżka zaczyna się od rozmowy ze szkołą.

1. Porozmawiaj z leerkracht i poproś o wyjaśnienie podstaw rekomendacji.
2. Jeżeli problem pozostaje, omów sprawę z directeur.
3. Sprawdź klachtenregeling opisane przez szkołę.
4. W razie potrzeby skorzystaj z procedury skargowej, w tym klachtencommissie.

Nie należy automatycznie nazywać tego procedurą administracyjnego bezwaar. Rijksoverheid w odniesieniu do schooladvies wskazuje przede wszystkim rozmowę ze szkołą i formalną ścieżkę skargową.

Czy middelbare school musi respektować schooladvies?

Tak. Schooladvies basisschool jest wiodącą podstawą przy przyjęciu do voortgezet onderwijs. Middelbare school może umieścić ucznia wyżej niż wskazuje schooladvies. Umieszczenie go niżej jest możliwe tylko na prośbę rodziców.

Szkoła średnia nie może po prostu zastąpić schooladvies własnym dodatkowym testem poziomującym przy rekrutacji.

Czy system doorstroomtoets zmieni się od 2030 roku?

W lipcu 2026 roku Rijksoverheid ogłosiła plan przejścia od kilku zatwierdzonych testów do jednego wspólnego doorstroomtoets od roku szkolnego 2029/2030. Jest to plan na przyszłość, a nie obecna zasada.

Rząd zastrzega, że przygotowanie nowego systemu wymaga dalszych prac i może zostać ponownie ocenione. Dlatego rodzice dzieci kończących basisschool obecnie powinni kierować się aktualnymi zasadami dla danego roku szkolnego.

Najczęstsze mity o schooladvies i doorstroomtoets

• „Doorstroomtoets decyduje o całej szkole średniej”. Nie – jest drugim punktem odniesienia obok szkolnej rekomendacji.
• „Test można oblać”. Nie – nie jest egzaminem zdany/niezdany.
• „Niższy wynik obniża schooladvies”. Nie – niższy toetsadvies nie powoduje obniżenia rekomendacji.
• „Rodzic wybiera test”. Nie – wyboru dokonuje basisschool.
• „Każdy uczeń bez wyjątku musi robić test”. Istnieją ustawowo przewidziane wyjątki.
• „Nadal zawsze jest to Cito-test”. Nie – obecnie funkcjonuje kilka zatwierdzonych doorstroomtoetsen.

FAQ – schooladvies i doorstroomtoets

Czy niższy wynik doorstroomtoets może obniżyć schooladvies?

Nie. Jeśli toetsadvies jest niższy niż wcześniej przygotowane schooladvies, rekomendacja nie jest z tego powodu obniżana.

Czy basisschool musi podnieść schooladvies po wyższym wyniku?

Zasadniczo tak. Wyższy toetsadvies prowadzi do podwyższenia schooladvies. Szkoła może wyjątkowo tego nie zrobić, jeśli uzna, że nie leży to w interesie ucznia, ale musi swoją decyzję uzasadnić.

Czy doorstroomtoets można oblać?

Nie. Doorstroomtoets nie jest egzaminem końcowym. Wynik pokazuje poziom w zakresie taal i rekenen i prowadzi do toetsadvies.

Czy rodzic może wybrać rodzaj doorstroomtoets?

Nie. Test wybiera basisschool z listy zatwierdzonych doorstroomtoetsen. Dla uczniów ze szczególnymi potrzebami istnieją określone wyjątki i dostosowania.

Co zrobić, jeśli nie zgadzam się z schooladvies?

Najpierw poproś nauczyciela o wyjaśnienie podstaw rekomendacji, następnie porozmawiaj z dyrektorem. Jeśli spór pozostaje, sprawdź szkolną klachtenregeling i możliwość złożenia formalnej skargi.

Źródła

• Rijksoverheid – Schooladvies en doorstroomtoets
• Rijksoverheid – Tijdlijn Schooladvies 2027
• Rijksoverheid – możliwe schooladviezen
• Rijksoverheid – Verplichte doorstroomtoets
• Rijksoverheid – zatwierdzone doorstroomtoetsen 2026/2027
• Rijksoverheid – wyjątki od doorstroomtoets
• Rijksoverheid – plan jednego testu od 2030

Ostatnia aktualizacja: 30 września 2026.