W środę 11 listopada 2026 roku w wielu holenderskich miejscowościach pojawią się dzieci niosące kolorowe lampiony. Będą chodzić od domu do domu, śpiewać tradycyjne piosenki i otrzymywać słodycze. To Sint-Maarten – jedno z najstarszych świąt ludowych w Holandii, związane z postacią świętego Marcina z Tours. Tego samego dnia, szczególnie na południu kraju, rozpoczyna się również sezon karnawałowy. Skąd pochodzą te tradycje, kim był Sint-Maarten i dlaczego 11 listopada jest tak wyjątkowym dniem dla Holendrów?
Sint-Maarten – co Holendrzy świętują 11 listopada?
Każdego roku 11 listopada w części Holandii ulice po zmroku rozświetlają się dziesiątkami, a niekiedy setkami dziecięcych lampionów. Dzieci, często w towarzystwie rodziców, odwiedzają sąsiadów, śpiewają krótkie piosenki i otrzymują w zamian słodycze, owoce lub inne drobne upominki.
Święto nosi nazwę Sint-Maarten, czyli po polsku świętego Marcina. Jego korzenie sięgają wczesnego chrześcijaństwa, a współczesne obchody łączą religijne dziedzictwo z wielowiekowymi zwyczajami ludowymi.
Choć obecnie dla wielu dzieci najważniejsze są lampiony i zbieranie słodyczy, pierwotne przesłanie święta jest znacznie głębsze. Sint-Maarten przypomina o pomaganiu potrzebującym, dzieleniu się z innymi i okazywaniu życzliwości.
Jak wyjaśnia holenderski Meertens Instituut, zajmujący się badaniem języka i kultury ludowej, z czasem święto o charakterze katolickim przekształciło się w wielu miejscowościach w wydarzenie społeczne, w którym uczestniczą również rodziny niezwiązane z Kościołem.
Kim był Sint-Maarten? Historia świętego Marcina z Tours
Postać, której poświęcono święto, jest dobrze znana także w polskiej tradycji chrześcijańskiej. Sint-Maarten to święty Marcin z Tours, żyjący w IV wieku rzymski żołnierz, a później biskup i jeden z najbardziej rozpoznawalnych świętych wczesnego chrześcijaństwa.
Marcin urodził się około 316 roku w Savarii, na terenie rzymskiej prowincji Panonia, w miejscu znajdującym się obecnie na Węgrzech. Jego ojciec służył w armii rzymskiej, a sam Marcin również rozpoczął karierę wojskową.
Największą sławę przyniosło mu jednak nie doświadczenie wojskowe, lecz opowieść o spotkaniu z ubogim człowiekiem w pobliżu francuskiego miasta Amiens.
Legenda o żołnierzu, który podzielił się płaszczem
Według przekazywanej od stuleci historii Marcin, będąc jeszcze rzymskim żołnierzem, spotkał podczas zimnego dnia człowieka cierpiącego z powodu chłodu.
Nie mając przy sobie odpowiedniego daru, wyciągnął miecz, przeciął swój wojskowy płaszcz na dwie części i jedną z nich oddał potrzebującemu.
Zgodnie z chrześcijańską legendą następnej nocy Marcin ujrzał we śnie Jezusa odzianego w podarowaną połowę płaszcza. Wydarzenie stało się symbolem miłosierdzia i bezinteresownej pomocy.
Historia ta jest jednym z najważniejszych elementów tradycji związanej ze świętym Marcinem. Opisuje ją również holenderski Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, czyli państwowa służba ochrony dziedzictwa kulturowego.
Od rzymskiego żołnierza do biskupa Tours
Marcin porzucił później służbę wojskową i poświęcił życie religii. Związał się z ruchem monastycznym, a następnie został biskupem Tours, miasta położonego na terenie dzisiejszej Francji.
Zmarł w 397 roku. Jego pamięć jest obchodzona 11 listopada, w rocznicę pogrzebu.
W średniowieczu święty Marcin należał do najbardziej czczonych świętych w zachodniej Europie. Jego imieniem nazywano kościoły, osady i całe miejscowości.
Dlaczego święty Marcin jest ważny dla Utrechtu?
Szczególnie silny związek ze świętym Marcinem ma Utrecht. Jest on patronem miasta, a jego postać od stuleci stanowi część lokalnej tożsamości.
Charakterystyczna czerwono-biała flaga Utrechtu nawiązuje do symboliki przeciętego płaszcza świętego. Z Marcinem związana jest również historia katedry Domkerk.
Jak przypomina RTV Utrecht w materiale opublikowanym z okazji tegorocznego święta, postać patrona wciąż odgrywa ważną rolę w lokalnych uroczystościach.
Dlaczego dzieci chodzą z lampionami i zbierają słodycze?
Współczesne Sint-Maarten może niektórym przypominać Halloween. Dzieci odwiedzają domy, otrzymują słodycze, a całe wydarzenie odbywa się po zmroku.
Podobieństwo jest jednak powierzchowne, ponieważ historia obu świąt i ich symbolika są odmienne.
Tradycja Sint-Maarten rozwijała się przez stulecia jako święto związane z początkiem zimy i pomocą osobom znajdującym się w trudnej sytuacji.
W średniowieczu ubodzy mieszkańcy odwiedzali domy zamożniejszych rodzin, prosząc o jedzenie, pieniądze lub inne wsparcie. Z czasem zwyczaj ten zmieniał charakter, aż ostatecznie stał się przede wszystkim dziecięcą tradycją.
Lampiony jako symbol światła i życzliwości
Światło odgrywa w Sint-Maarten szczególną rolę. Przypomina o niesieniu pomocy innym, ale ma też znaczenie związane z porą roku. Listopad jest miesiącem coraz krótszych dni, chłodniejszych wieczorów i zbliżającej się zimy.
Obecnie dzieci przygotowują lampiony z papieru, kartonu i innych materiałów. W niektórych szkołach i przedszkolach wykonywanie lampionów stanowi część zajęć poświęconych tradycjom i historii Holandii.
W Groningen zachował się również zwyczaj wykorzystywania wydrążonych buraków pastewnych. Tradycję tę opisuje holenderski urząd ochrony dziedzictwa kulturowego.
Co dzieci robią podczas Sint-Maarten?
Po zapadnięciu zmroku dzieci wyruszają ze swoimi lampionami na ulice. Najczęściej odwiedzają domy w najbliższej okolicy.
Przy drzwiach śpiewają jedną z tradycyjnych piosenek związanych ze świętym Marcinem. W zamian mieszkańcy częstują je cukierkami, mandarynkami lub innymi drobnymi przysmakami.
W niektórych miejscowościach organizowane są wspólne pochody, a w innych dzieci poruszają się samodzielnie w małych grupach pod opieką dorosłych.
Jedną z najbardziej rozpoznawalnych piosenek jest utwór zaczynający się od słów „Sint Maarten, Sint Maarten”. Istnieje wiele jego regionalnych wersji.
Warto podkreślić, że nie wszędzie obowiązują identyczne zasady. Lokalne zwyczaje mogą różnić się nawet między sąsiednimi miejscowościami.
Gdzie w Holandii obchodzi się Sint-Maarten?
Choć Sint-Maarten jest znanym holenderskim świętem, nie obchodzi się go jednakowo w całym kraju.
W niektórych miejscowościach 11 listopada dziesiątki dzieci chodzą z lampionami od domu do domu. Gdzie indziej mieszkańcy niemal nie zauważają tego święta.
Różnice wynikają z lokalnej historii, tradycji religijnych i zwyczajów przekazywanych przez kolejne pokolenia.
Groningen – jedna z najsilniejszych tradycji
Groningen jest jednym z regionów, w których obchody Sint-Maarten pozostają szczególnie popularne.
Dzieci przygotowują lampiony, uczą się tradycyjnych piosenek i odwiedzają mieszkańców swoich dzielnic.
Znajdujący się w Groningen kościół Martinikerk jest kolejnym świadectwem historycznych związków regionu ze świętym Marcinem.
Utrecht – miasto świętego Marcina
W Utrechcie Sint-Maarten ma wyjątkowe znaczenie ze względu na patrona miasta.
Obok dziecięcych obchodów organizowane są tam również wydarzenia kulturalne związane ze światłem, w tym pochody z dużymi iluminowanymi konstrukcjami.
Trzeba jednak pamiętać, że tradycja chodzenia z lampionami od drzwi do drzwi nie była w Utrechcie przez cały czas równie popularna. W niektórych dzielnicach rozwinęła się ponownie stosunkowo niedawno.
Noord-Holland i Amsterdam
Sint-Maarten jest obchodzony również w części prowincji Noord-Holland, w tym w niektórych dzielnicach Amsterdamu.
Według Archiwum Miejskiego Amsterdamu tradycja w XX wieku przechodziła okresy mniejszej popularności, a następnie ponownie zaczęła się rozwijać.
Wśród miejsc związanych z obchodami wymieniany jest między innymi Vondelpark, w którym organizowano pochody z lampionami.
Limburgia, Noord-Brabant i Zeeland – inne lokalne zwyczaje
Na południu Holandii sytuacja wygląda nieco inaczej.
W niektórych częściach Limburgii Sint-Maarten obchodzi się poprzez pochody z lampionami i rozpalanie tradycyjnych ognisk. Takie wydarzenia organizowane są między innymi w okolicach Roermond.
Co ciekawe, oficjalny kalendarz wydarzeń gminy Roermond wymienia na listopad 2026 roku zarówno obchody Sint-Maarten, jak i inaugurację sezonu karnawałowego.
W Noord-Brabant i Zeeland tradycja dziecięcego chodzenia z lampionami jest mniej rozpowszechniona. Nie oznacza to jednak całkowitego braku lokalnych obchodów.
Dlatego polscy rodzice nie powinni zakładać, że 11 listopada dzieci będą chodzić po domach w każdej holenderskiej miejscowości.
Najlepiej sprawdzić informacje publikowane przez szkołę, lokalną gminę, centrum sąsiedzkie lub organizatorów wydarzeń.
11 listopada to również początek sezonu karnawałowego w Holandii
Podczas gdy w wielu północnych miejscowościach dzieci przygotowują lampiony, południowa Holandia rozpoczyna zupełnie inny rodzaj świętowania.
W środę 11 listopada 2026 roku w Limburgii i Noord-Brabant oficjalnie rozpoczyna się sezon karnawałowy, nazywany carnavalsseizoen lub regionalnie vastelaovend.
Dzień ten znany jest jako de elfde van de elfde, czyli jedenasty dzień jedenastego miesiąca.
W wielu miejscowościach o godzinie 11:11 rozpoczynają się uroczystości, występy muzyczne i spotkania stowarzyszeń karnawałowych.
Jak relacjonuje dziś Omroep Brabant, mieszkańcy prowincji świętują inaugurację sezonu między innymi w Oeteldonk, Kruikenstad i Lampegat.
Dlaczego karnawał rozpoczyna się właśnie 11 listopada?
W tradycji karnawałowej szczególne znaczenie ma liczba jedenaście, nazywana niekiedy liczbą błaznów lub głupców – gekkengetal.
Symboliczna rola tej liczby widoczna jest w nazwach organizacji, terminach wydarzeń oraz tradycji Rady Jedenastu, czyli Raad van Elf.
Podczas inauguracji sezonu lokalne organizacje karnawałowe przedstawiają program obchodów, a w części miejscowości również księcia karnawału – Prins Carnaval.
Warto jednak pamiętać, że listopadowe rozpoczęcie sezonu nie jest tym samym co główne obchody karnawału. Te odbywają się dopiero przed Wielkim Postem i są znacznie bardziej rozbudowane.
Gdzie dziś odbywają się wydarzenia karnawałowe?
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc inauguracji karnawału jest 's-Hertogenbosch, znane podczas karnawału jako Oeteldonk. Duże obchody odbywają się również w Tilburgu, Eindhoven i wielu innych miejscowościach Noord-Brabant.
W Limburgii szczególne znaczenie mają wydarzenia w Roermond, Venlo oraz innych miastach i miejscowościach o silnej tradycji vastelaovend.
Roermond – muzyka i świętowanie od 11:11
W Roermond na Stationsplein zaplanowano 11 listopada 2026 roku wydarzenie de11devande11de, trwające od godziny 11:11 do 20:00.
Program obejmuje występy muzyczne i wspólne świętowanie rozpoczęcia sezonu. Według informacji lokalnej organizacji turystycznej VVV Hart van Limburg wstęp na to wydarzenie jest biletowany.
Venlo – tradycyjne otwarcie sezonu na rynku
W Venlo uroczystości zaplanowano na miejskim rynku Markt. Według oficjalnego kalendarza Vastelaovend Venlo wydarzenie trwa od godziny 10:00 do 20:30, a oficjalna inauguracja odbywa się o 11:11.
Na uczestników czekają lokalna muzyka karnawałowa i wspólne świętowanie. Organizatorzy informują, że wstęp jest bezpłatny.
Sint-Maarten a Halloween – jakie są różnice?
Osoby, które niedawno przeprowadziły się do Holandii, mogą zastanawiać się, dlaczego dzieci ponownie zbierają słodycze zaledwie kilkanaście dni po Halloween.
Oba wydarzenia mają jednak odmienne korzenie i znaczenie.
| Sint-Maarten | Halloween | |
|---|---|---|
| Data | 11 listopada | 31 października |
| Pochodzenie | Tradycja związana ze św. Marcinem | Tradycje związane z wigilią Wszystkich Świętych |
| Najważniejszy symbol | Lampion i światło | Dyniowa latarnia i przebrania |
| Główny zwyczaj | Śpiewanie piosenek za drobne upominki | Przebieranie się i zbieranie słodyczy |
| Przesłanie | Dzielenie się i pomoc innym | Zabawa, strach i tradycje jesienne |
W Sint-Maarten najważniejsze pozostają światło, śpiewanie i pamięć o geście pomocy potrzebującemu. W Halloween dominują przebrania, dekoracje i zabawa z motywami grozy.
Co powinni wiedzieć Polacy mieszkający w Holandii?
Dla polskich rodzin Sint-Maarten może być ciekawą okazją do poznania holenderskich tradycji i nawiązania kontaktu z sąsiadami.
Jeśli dziecko uczęszcza do holenderskiej szkoły podstawowej, istnieje możliwość, że już wcześniej przygotowywało lampion albo uczyło się piosenki związanej ze świętem.
Nie wszędzie jednak organizowane są takie zajęcia, ponieważ obchody zależą od lokalnych tradycji.
Jak przygotować dziecko do Sint-Maarten?
- Sprawdź lokalne zwyczaje. Zapytaj w szkole lub sąsiadów, czy dzieci chodzą w waszej okolicy z lampionami.
- Przygotuj lampion. Może być wykonany samodzielnie albo kupiony. Bezpieczniejszym rozwiązaniem jest oświetlenie LED zamiast świeczki.
- Poznaj krótką piosenkę. Dzieci zwykle śpiewają kilka wersów przed otrzymaniem słodyczy.
- Zadbaj o widoczność. Listopadowe wieczory są ciemne. Warto pamiętać o odblaskach i odpowiednim ubraniu.
- Uszanuj zwyczaje mieszkańców. Nie każdy dom uczestniczy w obchodach i nie wszędzie obowiązują identyczne zasady.
Czy trzeba przygotować słodycze dla dzieci?
Nie ma ogólnokrajowego obowiązku uczestniczenia w Sint-Maarten ani częstowania dzieci słodyczami.
Jeżeli jednak mieszkamy w okolicy, w której święto jest popularne, możemy spodziewać się wieczornych wizyt małych grup z lampionami.
Wystarczy przygotować niewielkie, indywidualnie zapakowane słodycze lub owoce. Sam gest jest ważniejszy niż wartość upominku.
W przypadku wątpliwości najlepiej zapytać sąsiadów, o której godzinie dzieci zazwyczaj odwiedzają domy i czy istnieją lokalne zasady sygnalizujące udział mieszkańców w święcie.
Czy 11 listopada jest dniem wolnym od pracy w Holandii?
Nie. Sint-Maarten i rozpoczęcie sezonu karnawałowego nie są ogólnokrajowymi ustawowymi dniami wolnymi od pracy w Holandii.
Szkoły, urzędy i większość przedsiębiorstw pracują zgodnie ze swoim zwykłym harmonogramem, chyba że dana placówka lub organizator zaplanował indywidualne zmiany.
Warto również pamiętać, że 11 listopada jest w Polsce Narodowym Świętem Niepodległości. Oznacza to, że ta sama data ma dla Polaków i Holendrów różne znaczenia historyczne i kulturowe.
Więcej wiadomości o wydarzeniach i codziennym życiu w Holandii publikujemy w dziale aktualności RadioPolskaNL.
Jeden dzień, dwie tradycje – wspólne świętowanie w Holandii
11 listopada pokazuje, jak różnorodna potrafi być holenderska kultura.
W części kraju dzieci wyruszają po zmroku z własnoręcznie wykonanymi lampionami, wspominając tradycję świętego Marcina. W tym samym czasie na południu rozbrzmiewa muzyka i rozpoczynają się przygotowania do kolejnego sezonu karnawałowego.
Oba zwyczaje mają odmienne pochodzenie i charakter, ale pozostają ważną częścią lokalnej tożsamości mieszkańców Holandii.
Dla Polaków żyjących w tym kraju to również okazja do poznania tradycji swoich sąsiadów i lepszego zrozumienia różnic między poszczególnymi regionami.
A przesłanie związane ze świętym Marcinem – dzielenie się z potrzebującymi – pozostaje aktualne niezależnie od narodowości, języka czy wyznania.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Kiedy obchodzony jest Sint-Maarten w Holandii?
Sint-Maarten obchodzony jest każdego roku 11 listopada. W wielu miejscowościach dzieci wychodzą z lampionami po zapadnięciu zmroku, śpiewają tradycyjne piosenki i otrzymują słodycze od mieszkańców.
Kim był Sint-Maarten?
Sint-Maarten to święty Marcin z Tours, żyjący w IV wieku rzymski żołnierz i późniejszy biskup. Według tradycji podzielił się swoim płaszczem z ubogim człowiekiem, co stało się symbolem miłosierdzia i pomocy potrzebującym.
Gdzie w Holandii obchodzi się Sint-Maarten?
Święto jest szczególnie znane w Groningen, Utrechcie i części Noord-Holland. Lokalne obchody odbywają się także w niektórych miejscowościach Limburgii i innych prowincji. Tradycja nie jest jednak równie popularna w całej Holandii.
Dlaczego 11 listopada zaczyna się karnawał w Holandii?
Data 11 listopada ma symboliczne znaczenie w tradycji karnawałowej ze względu na liczbę jedenaście. W Limburgii i Noord-Brabant tego dnia rozpoczyna się sezon karnawałowy. Uroczystości często inaugurują się o godzinie 11:11.
Czy Sint-Maarten to holenderskie Halloween?
Nie. Choć w obu świętach dzieci mogą odwiedzać domy i otrzymywać słodycze, Sint-Maarten wywodzi się z tradycji związanej ze świętym Marcinem i podkreśla dzielenie się oraz pomaganie innym. Halloween ma odmienne korzenie i symbolikę.
Źródła
- Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed – De erfenis van Sint Maarten
- Meertens Instituut – November 2023: Sint Maarten
- Stadsarchief Amsterdam – Sint-Maarten
- RTV Utrecht – Sint Maarten eeuwenoud?
- Omroep Brabant – Het carnavalsseizoen is van start, 11 listopada 2026
- Gemeente Roermond – Evenementenkalender 2026
- VVV Hart van Limburg – de11devande11de Roermond 2026
- Vastelaovend Venlo – 11e van de 11e, 2026
Informacja redakcyjna RadioPolskaNL: Materiał przygotowano na podstawie holenderskich źródeł historycznych, instytucji zajmujących się dziedzictwem kulturowym oraz informacji organizatorów wydarzeń. Obchody Sint-Maarten i rozpoczęcia sezonu karnawałowego różnią się w zależności od regionu i miejscowości. Przed udziałem w konkretnym wydarzeniu warto sprawdzić aktualne informacje organizatora.
Data publikacji: 11 listopada 2026 r.
