Stany Zjednoczone, Dania i Grenlandia osiągnęły porozumienie dotyczące bezpieczeństwa Arktyki. Prezydent Donald Trump zapowiedział znaczące zwiększenie amerykańskiej obecności wojskowej na wyspie. Władze Danii i Grenlandii potwierdziły uzgodnienia, podkreślając, że porozumienie respektuje suwerenność Królestwa Danii i prawo Grenlandczyków do samostanowienia. Dokument ma zostać podpisany w przyszłym tygodniu podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ.
Informację o porozumieniu Donald Trump przekazał w piątek 18 września za pośrednictwem platformy Truth Social. Tego samego dnia kancelaria premier Danii Mette Frederiksen opublikowała oficjalny komunikat dotyczący planowanego porozumienia.
Uzgodnienia mają zwiększyć bezpieczeństwo Arktyki i północnego Atlantyku oraz określić warunki dalszej obecności wojskowej Stanów Zjednoczonych na Grenlandii.
Trump zapowiada zwiększenie obecności wojskowej USA
Prezydent USA przedstawił porozumienie jako realizację amerykańskich celów związanych z bezpieczeństwem Grenlandii i Ameryki Północnej.
Według Trumpa nowe uzgodnienia zapewnią Stanom Zjednoczonym trwałą możliwość podejmowania działań niezbędnych do obrony wyspy. Zapowiedział również rozpoczęcie przygotowań do znaczącego zwiększenia amerykańskiej obecności wojskowej.
Amerykański prezydent oświadczył ponadto, że przeciwnicy USA nie będą mogli zakładać na Grenlandii baz wojskowych ani realizować wrażliwych inwestycji bez pisemnej zgody Waszyngtonu.
Jak informuje agencja Reuters, szczegółowy zakres porozumienia pozostaje jednak niejasny. Nie wiadomo między innymi, czy na Grenlandii powstaną nowe amerykańskie bazy wojskowe.
Pełny tekst dokumentu nie został jeszcze opublikowany, dlatego nie wszystkie zapowiedzi przedstawione przez amerykańskiego prezydenta można obecnie zweryfikować na podstawie jego postanowień.
Dania i Grenlandia podkreślają swoją suwerenność
Władze Danii i Grenlandii potwierdziły osiągnięcie porozumienia, ale w swoich oficjalnych wypowiedziach położyły nacisk na współpracę międzynarodową i zachowanie dotychczasowego statusu wyspy.
Premier Danii Mette Frederiksen podkreśliła, że porozumienie ma wzmacniać wspólne bezpieczeństwo w Arktyce i na północnym Atlantyku, a tym samym służyć również NATO i Europie.
Zaznaczyła jednocześnie, że uzgodnienia uznają suwerenność i integralność terytorialną Królestwa Danii oraz prawo mieszkańców Grenlandii do samostanowienia.
Porozumienie nie oznacza więc przekazania Grenlandii Stanom Zjednoczonym. Wyspa pozostaje autonomicznym terytorium należącym do Królestwa Danii.
Premier Grenlandii Jens-Frederik Nielsen również potwierdził uzgodnienia. Wskazał, że planowane porozumienie uwzględnia interesy Grenlandii oraz jej miejsce we współpracy międzynarodowej.
Pełne stanowiska obu premierów można przeczytać w komunikacie kancelarii szefowej duńskiego rządu z 18 września.
Rosja i Chiny w tle porozumienia
Jednym z istotnych elementów uzgodnień ma być ograniczenie możliwości zwiększania obecności wojskowej państw spoza NATO na Grenlandii.
Przedstawiciel amerykańskiego Departamentu Stanu przekazał Reutersowi, że porozumienie ma zakazywać państwom nienależącym do NATO budowy baz wojskowych na wyspie.
Ograniczenia mają obejmować również określone inwestycje uznawane za wrażliwe z punktu widzenia bezpieczeństwa. Waszyngton chce w ten sposób ograniczyć możliwość zwiększania strategicznych wpływów Rosji i Chin w regionie.
Według informacji przekazanych Reutersowi przez amerykańskiego urzędnika nowe uzgodnienia mają również zapewniać USA stałe prawa dostępu do Grenlandii, korzystania z baz oraz przelotów nad wyspą.
Urzędnik twierdzi, że porozumienie miałoby zachować ważność również w przypadku uzyskania przez Grenlandię niepodległości. Szczegółowych zapisów w tej sprawie nie przedstawiono jeszcze publicznie.
Bezpieczeństwo europejskie i relacje Waszyngtonu z Moskwą pozostają również przedmiotem innych działań amerykańskiej administracji. Niedawno informowaliśmy, że Kongres USA przyjął nowy pakiet sankcji wobec Rosji, który trafił do podpisu prezydenta.
Dlaczego Grenlandia ma strategiczne znaczenie?
Grenlandia zajmuje strategiczne położenie między Ameryką Północną a Europą. Jej lokalizacja ma znaczenie dla bezpieczeństwa północnego Atlantyku, kontroli przestrzeni powietrznej oraz wczesnego wykrywania zagrożeń rakietowych.
Stany Zjednoczone już dziś utrzymują na wyspie bazę Pituffik Space Base, położoną w jej północno-zachodniej części.
Jak wyjaśniają amerykańskie Siły Kosmiczne, działający tam 12. Dywizjon Wczesnego Ostrzegania wykorzystuje radar do wykrywania pocisków balistycznych oraz obserwacji obiektów na orbicie okołoziemskiej.
Amerykańska obecność wojskowa na Grenlandii nie jest nowością. Jej podstawę stanowi porozumienie obronne zawarte z Danią w 1951 roku, które później uzupełniano.
Nowe uzgodnienia mają rozszerzyć dotychczasową współpracę. Na razie nie przedstawiono jednak szczegółowego harmonogramu zwiększania liczby amerykańskich żołnierzy ani listy nowych instalacji wojskowych.
Kiedy porozumienie wejdzie w życie?
Według oficjalnego komunikatu opublikowanego 18 września przez kancelarię premier Danii dokument ma zostać podpisany w przyszłym tygodniu podczas Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych.
Następnie konieczne będzie przeprowadzenie odpowiednich krajowych procedur parlamentarnych.
Na 19 września 2026 roku porozumienie zostało uzgodnione politycznie, ale nie zostało jeszcze formalnie podpisane ani nie weszło w życie.
Dopiero publikacja pełnego dokumentu pozwoli dokładnie ustalić zakres nowych uprawnień Stanów Zjednoczonych i zobowiązań wszystkich trzech stron.
Najczęściej zadawane pytania
Czy USA przejęły Grenlandię?
Nie. Porozumienie dotyczy bezpieczeństwa i obecności wojskowej. Grenlandia pozostaje autonomicznym terytorium Królestwa Danii, a jej mieszkańcy zachowują prawo do samostanowienia.
Czy na Grenlandii powstaną nowe amerykańskie bazy?
Donald Trump zapowiedział zwiększenie obecności wojskowej USA, ale nie potwierdzono jeszcze, czy oznacza to budowę nowych baz. Szczegółowy zakres inwestycji pozostaje nieznany.
Czy porozumienie zostało już podpisane?
Nie. Podpisanie dokumentu zaplanowano na przyszły tydzień podczas Zgromadzenia Ogólnego ONZ. Wejście porozumienia w życie będzie wymagało przeprowadzenia odpowiednich procedur parlamentarnych.
Źródła
- Kancelaria Premier Danii – oficjalny komunikat o planowanym porozumieniu dotyczącym bezpieczeństwa Arktyki, 18 września 2026 r.
- Reuters – US and Denmark reach deal on Greenland, Trump says, 18 września 2026 r.
- Associated Press – Trump has a deal to build US military presence in Greenland while leaving island in Denmark’s hands, 18 września 2026 r.
- U.S. Space Force – informacje o 12. Dywizjonie Wczesnego Ostrzegania i bazie Pituffik
Ostatnia aktualizacja: 19 września 2026 r. Źródła: Kancelaria Premier Danii, Reuters, Associated Press, U.S. Space Force.
