Przejdź do treści
RADIO NA ŻYWO
Radio Polska NL nadaje 24/7 — polska muzyka, informacje i wydarzenia z Holandii
WŁĄCZ ODTWARZACZ
Zasiłki i świadczenia w Holandii

Wajong w Holandii – warunki, wysokość i praca przy świadczeniu

Autor: Grzegorz Rzewski
Młoda osoba z niepełnosprawnością pracująca przy komputerze
Wajong jest związany z trwałymi ograniczeniami zdolności do pracy powstałymi w młodym wieku.

Wajong jest świadczeniem dla osób, których ograniczenia zdrowotne powstały w młodym wieku. Nowy Wajong nie przysługuje za samą niepełnosprawność: UWV musi uznać, że osoba trwale nie ma arbeidsvermogen, czyli zdolności do wykonywania pracy w rozumieniu przepisów.

Poradnik jest częścią naszego przewodnika po zasiłkach i świadczeniach w Holandii.

Powiązane poradniki: Toeslag van UWV – dopłata do sociaal minimum, Bijstand w Holandii oraz Zasiłki i świadczenia w Holandii.

Spis treści

Czym jest Wajong

Wajong = Wet arbeidsongeschiktheidsvoorziening jonggehandicapten.

Od 2015 dostęp do NOWEGO Wajong jest ograniczony. Nowy wnioskodawca musi mieć: „duurzaam / blijvend geen arbeidsvermogen”.

Czyli: nie może pracować i UWV ocenia, że również w przyszłości nie będzie mógł uzyskać arbeidsvermogen.

Trzy rodzaje Wajong

Wajong 2015: prawo uzyskane od 1.01.2015.

Wajong 2010: prawo uzyskane od 1.01.2010 do 1.01.2015.

Oude Wajong: prawo uzyskane przed 1.01.2010.

Nowy Wajong 2015 – tylko trwały brak arbeidsvermogen

Sama choroba lub niepełnosprawność nie wystarcza.

Trzeba:

  • nie mieć arbeidsvermogen;
  • brak arbeidsvermogen musi być trwały.

Jeżeli osoba może pracować z pomocą, w beschut werk lub może rozwinąć arbeidsvermogen, nowy Wajong nie jest automatyczny.

Wtedy możliwe są:

  • Participatiewet;
  • Indicatie banenafspraak;
  • Advies indicatie beschut werk;
  • Bijstand.

Warunek wieku

Ścieżka 1: choroba / niepełnosprawność była obecna na lub przed 18. urodzinami.

Ścieżka 2: choroba powstała po 18., ale przed 30. rokiem życia, a w roku przed powstaniem ograniczeń osoba uczyła się co najmniej 6 miesięcy.

Prawo może rozpocząć się:

  • od 18. urodzin; lub
  • zasadniczo 1 rok po powstaniu ograniczeń podczas nauki.

Co to jest arbeidsvermogen – 4 kryteria

1. wykonywać aktywność co najmniej 4 godziny dziennie; albo 2 godziny dziennie, jeśli przez te 2 godziny może zarobić minimumloon per uur;

  • pracować co najmniej 1 godzinę bez przerwy;
  • dotrzymywać ustaleń z pracodawcą oraz rozumieć, zapamiętać i wykonać instrukcje;
  • wykonać co najmniej 1 zadanie występujące w pracy.

Nowy Wajong wymaga trwałego braku arbeidsvermogen.

„nie mogę teraz pracować” to nie zawsze Wajong

UWV ocenia także przyszłość.

Jeśli obecnie nie ma arbeidsvermogen, ale istnieje realna możliwość jego rozwoju, Wajong może zostać odmówiony.

Aktualne orzeczenia 2026 potwierdzają znaczenie trwałości: ECLI:NL:CRVB:2026:633 ECLI:NL:CRVB:2026:843

Jak złożyć wniosek

Wniosek: Aanvraag beoordeling arbeidsvermogen.

Online: Mijn UWV / formularz UWV.

Ten sam proces może służyć do oceny:

  • Wajong;
  • Indicatie banenafspraak;
  • Advies indicatie beschut werk.

W przypadku ograniczeń istniejących przed 18 r.ż.: wniosek można złożyć od 6 miesięcy przed 18. urodzinami.

Ile trwa ocena

UWV podaje proceduralnie: wynik Beoordeling arbeidsvermogen do około 14 tygodni od potwierdzenia przyjęcia kompletnego wniosku.

W 2026 istnieją kolejki do sociaal-medische beoordelingen, ale Wajong/Beoordeling arbeidsvermogen jest jednym z priorytetów UWV.

Ile wynosi Wajong w 2026

Brak arbeidsvermogen teraz i w przyszłości: maksymalnie 75% minimum(jeugd)loon.

Wajong 2010 / oude Wajong + arbeidsvermogen: maksymalnie 70% minimum(jeugd)loon.

Od 21 lat: minimumloon.

18–20: odpowiednie minimumjeugdloon.

Aktualna podstawa od 1 lipca 2026

bruto referentieminimummaandloon: 2 337,00 €.

21+: 107,45 € 20 lat: 85,96 € 19 lat: 64,47 € 18 lat: 53,72 €

Wajong 2015 przy duurzaam geen arbeidsvermogen: 75% odpowiedniej podstawy.

Oude/2010 z arbeidsvermogen: 70%.

Vakantiegeld

Wajong: 8% vakantiegeld.

Wypłata: w maju razem z Wajong.

Czy można pracować

Wajong nie oznacza zakazu pracy.

Wajong 2010 / oude Wajong z arbeidsvermogen: UWV zasadniczo verrekenen 70% inkomsten uit werk. Z 1 € brutto pracy około 30 centów zwiększa dochód brutto przed innymi możliwymi wpływami.

Brak arbeidsvermogen: UWV verrekenen 75% inkomsten uit werk. Około 25 centów z 1 € brutto pozostaje jako wzrost dochodu.

Loondispensatie i zmiana 2026

Pracodawca może dostać loondispensatie, gdy pracownik przez co najmniej 6 miesięcy ma z powodu ograniczenia co najmniej 25% niższą wydajność.

W 2026 działa też czasowa regulacja dla pracowników z Wajong bez arbeidsvermogen.

Wniosek pracodawcy: do 31.10.2026.

Przyznana loondispensatie: do 21.04.2028.

Reintegratie

Stary Wajong / Wajong 2010 z arbeidsvermogen: UWV może wspierać przez:

  • re-integratiebedrijf;
  • jobcoach;
  • opleiding;
  • leerwerkplek;
  • voorzieningen.

Wajong 2015 z trwałym brakiem arbeidsvermogen: brak obowiązku aktywnej reintegracji, ale dobrowolna próba pracy jest możliwa.

Studia i studiefinanciering

Od 1.09.2020: studia nie wykluczają automatycznie Wajong.

Można zachować Wajong podczas opleiding, jeżeli nadal spełnione są warunki.

Studiefinanciering: nie obniża samego Wajong.

Jeżeli osoba ma dodatkowo Toeslag van UWV: studiefinanciering może mieć znaczenie dla tej dopłaty.

Stage / wolontariat / dagactiviteiten

Stage:

  • sama onkostenvergoeding/reiskostenvergoeding nie musi obniżać Wajong;
  • stagevergoeding lub loon może być inkomsten uit werk.

Vrijwilligerswerk i dagactiviteiten: są możliwe.

Rozpoczęcie takich aktywności: zgłosić UWV zasadniczo w ciągu 1 tygodnia.

Dochody i majątek

Zgłaszać m.in.:

  • loon;
  • uitzendwerk;
  • zelfstandige;
  • płatne zlecenia;
  • stagevergoeding;
  • dochody zagraniczne;
  • (pre)pensioenen dotyczące Wajong.

Nie trzeba standardowo zgłaszać jako dochodu do samego Wajong:

  • spaargeld/eigen vermogen;
  • transitievergoeding;
  • alimentatie;
  • kinderbijslag;
  • huur/zorg/kinderopvangtoeslag;
  • erfenis;
  • studiefinanciering;
  • PAWW;
  • dochodu partnera;
  • pensioen partnera.

Wajong nie ma klasycznego limitu majątku jak Bijstand.

Zmiany

Zmiany przy Wajong należy zasadniczo zgłaszać w ciągu 1 tygodnia.

Przykłady:

  • start/koniec pracy;
  • zmiana godzin;
  • zmiana sv-loon;
  • działalność;
  • wolontariat;
  • stage;
  • dagactiviteiten;
  • zmiany zdrowia.

Herbeoordeling

Jeżeli zdrowie lub arbeidsvermogen się zmienia: UWV może przeprowadzić herbeoordeling.

Może to wpłynąć na:

  • wysokość;
  • obowiązki;
  • rodzaj wsparcia;
  • prawo do świadczenia.

Wajong może się skończyć po 5 latach pracy

1. osoba pracuje co najmniej 5 lat z rzędu, bez przerwy 3 miesiące lub dłużej;

  • zarabia więcej niż 75% maatmanloon;

3. pracuje:

  • bez voorziening/ondersteuning UWV; albo
  • tylko z meeneembare voorziening.

Jeżeli wszystkie warunki są spełnione: Wajong może się skończyć, ale nie wcześniej niż 1 stycznia 2027.

Osoba na beschut werk, WSW lub korzystająca z odpowiedniej niemobilnej pomocy/dostosowania może zachować Wajong.

Dlaczego 5 lat pracy jest ważne w 2026

5-letni okres zaczął być liczony ponownie od uproszczenia Wajong w 2021.

Dlatego w 2026 UWV identyfikuje pierwszą większą grupę osób, które spełniają warunki 5 lat ciągłej pracy.

Faktyczne zakończenia: najwcześniej od 1 stycznia 2027.

Ponowny Wajong po odmowie

  • w ciągu 5 lat stan pogorszył się tak, że osoba trwale nie ma arbeidsvermogen; lub
  • minęło 10 lat od momentu, gdy na 18. urodziny / podczas nauki nie było arbeidsvermogen, i przez te 10 lat osobie w ogóle nie udało się pracować.

Trzeba pokazać zmianę i dołączyć dokumenty.

Ponowny Wajong po wcześniejszym zakończeniu

UWV dopuszcza też ponowny aanvraag, gdy wcześniejszy Wajong się zakończył, a stan zdrowia się pogorszył.

Dla oude Wajong / Wajong 2010: znaczenie może mieć możliwość zarabiania <=75% maatmanloon.

Dla Wajong 2015: ponownie kluczowy jest trwały brak możliwości pracy.

Szczególne tryby istnieją również po:

  • detentie;
  • powrocie do Holandii;
  • dobrowolnym stopzetten.

Wajong a bijstand

Jeżeli nowy wnioskodawca ma arbeidsvermogen: Wajong 2015 nie przysługuje.

Wtedy gemeente może pomagać przez Participatiewet.

Jeżeli dochód i majątek są niskie: możliwy może być Bijstand.

Najpierw trzeba ustalić: czy istnieje duurzaam geen arbeidsvermogen.

Toeslag van UWV

Jeżeli łączny dochód gospodarstwa wraz z Wajong jest poniżej właściwego sociaal minimum:

możliwa jest Toeslag van UWV.

Tu dochód partnera może mieć znaczenie, mimo że nie obniża samego Wajong.

Tegemoetkoming arbeidsongeschikten 2026

Jeżeli 1 lipca osoba ma prawo do Wajong: dostaje automatycznie Tegemoetkoming arbeidsongeschikten.

Kwota 2026: 226,28 € netto.

Wypłata: pod koniec września, razem z Wajong.

Nie trzeba składać osobnego wniosku.

Ważna zmiana 2026 – doelgroep banenafspraak

Od 1 stycznia 2026: osoby z Wajong, które trwale nie mają arbeidsvermogen, ale pracują u zwykłego pracodawcy, mogą należeć do doelgroep banenafspraak.

Daje to pracodawcy dostęp do określonych instrumentów, m.in. LKV doelgroep banenafspraak.

To może ułatwić zatrudnienie osoby, która mimo formalnego braku arbeidsvermogen próbuje pracować.

Wajong a Polska – przeprowadzka

Wajong NIE jest zwykłym świadczeniem eksportowalnym do Polski.

Ogólna zasada: przy przeprowadzce za granicę Wajong zazwyczaj się kończy.

Aktualny UWV: świadczenie kończy się zasadniczo pierwszego dnia miesiąca po przeprowadzce.

Nie zmienia tego automatycznie fakt, że Polska jest w UE.

To ważna różnica względem WIA.

Wyjątki – kiedy Wajong może pozostać za granicą

  • potrzebne jest leczenie medyczne za granicą;
  • za granicą istnieją lepsze możliwości pracy / znalezienia pracy;
  • rodzice/opiekunowie muszą przeprowadzić się za granicę, a osoba potrzebuje ich opieki;
  • zachodzi inna szczególna sytuacja.

Trzeba wystąpić do UWV.

Prawidłowa formuła: „zasadniczo nie, ale istnieją indywidualne wyjątki”.

Ograniczenie powstało, gdy osoba mieszkała w Polsce

Aktualny UWV wskazuje, że przy ocenie wniosku może mieć znaczenie również sytuacja, gdy osoba w momencie powstania ograniczeń mieszkała w:

  • kraju UE;
  • Szwajcarii;
  • Norwegii;
  • Islandii;
  • Liechtensteinie.

Nie oznacza to automatycznie, że osoba stale mieszkająca w Polsce dostanie wypłatę Wajong.

Bezpieczna redakcyjna formuła: „Jeśli ograniczenie powstało, gdy mieszkałeś w Polsce, nie odrzucaj sprawy automatycznie – UWV może uwzględnić okres zamieszkania w UE. Stała przeprowadzka z już przyznanym Wajong jest jednak odrębną kwestią i świadczenie zwykle się kończy.”

Oficjalne źródła

Zasady i kwoty świadczeń mogą zmieniać się w kolejnych latach. Przed złożeniem wniosku warto porównać swoją sytuację z aktualnymi informacjami właściwej instytucji.

FAQ

Czy każda osoba z niepełnosprawnością od dzieciństwa dostanie Wajong?

Nie. W nowym Wajong UWV musi stwierdzić trwały brak arbeidsvermogen oraz spełnienie warunku wieku lub nauki.

Czy można pracować albo studiować przy Wajong?

Tak, ale dochody, naukę i zmiany w aktywności trzeba zgłaszać. Wysokość świadczenia może zostać przeliczona.

Czy Wajong można zabrać na stałe do Polski?

Zasadniczo Wajong jest świadczeniem nieeksportowalnym. Wyjątki są wąskie i wymagają zgody UWV przed wyjazdem.

Polecane

Przeczytaj także

Na bieżąco

Najnowsze wiadomości